Militarisering zal ons geld gaan kosten. Aan wie we die offers vragen is een politieke keuze

In dit artikel:

De oplopende Europese defensie-uitgaven zullen volgens de auteur ten koste gaan van andere bestedingen en daarmee van de welvaart. Economen vatten dat samen als ‘guns versus butter’: middelen die naar militaire productie gaan, kunnen niet tegelijk worden ingezet voor zorg, voorzieningen of consumptiegoederen. Voor een open handelsland als Nederland kan een meer gefragmenteerde en gemilitariseerde wereld bovendien leiden tot hogere prijzen en minder economische groei.

De auteur vindt dat politici die realiteit onvoldoende benoemen. De VVD, die de minister van Defensie levert, belooft in haar verkiezingsprogramma juist ‘radicale groei’. Ook de nieuwe actiegroep Wij Willen Groei stelt dat Nederland door een beter vestigingsklimaat en minder regelgeving weer sterk kan groeien, zodat zowel defensie als publieke voorzieningen betaalbaar blijven. Volgens de auteur is dat gebaseerd op nostalgie naar de hoge groeicijfers van de jaren vijftig en zestig. Die groei was toen mede mogelijk door bevolkingsgroei, de Europese inhaalslag op de Verenigde Staten en de uitbreiding van de materiële welvaart; die omstandigheden zijn niet eenvoudig te herstellen.

De belofte dat economische groei elk verdelingsconflict oplost, verhult volgens de auteur dat militarisering doorgaans offers vraagt. Historische voorbeelden zijn nazi-Duitsland, waar burgers via propaganda werden voorbereid op minder consumptie ten gunste van bewapening, en de Verenigde Staten tijdens de Tweede Wereldoorlog. President Roosevelt financierde de oorlog daar met hogere staatsschulden, progressieve belastingen en zware heffingen op hoge inkomens en oorlogswinsten.

Wie de rekening van de herbewapening betaalt, is daarom een politieke keuze. De auteur waarschuwt dat het gevaarlijk wensdenken is om burgers voor te houden dat extra groei alle kosten vanzelf zal opvangen. Een eerlijk debat over belastingen, bezuinigingen en de verdeling van de offers is volgens hem noodzakelijk om draagvlak voor defensie-uitgaven te behouden.