Militaire kracht zonder nucleaire macht? Op de defensiebeurs wordt duidelijk hoe Turkije dat voor elkaar wil krijgen
In dit artikel:
Bij de vijfde SAHA Expo in Turkije trekt de stand van Baykar volle rijen: eigenaar Selcuk Bayraktar — tevens schoonzoon van president Erdogan — demonstreert de nieuwste onbemande toestellen Mizrak en Sivrisinek naast de bekende Bayraktar TB2. Die TB2 maakte zes jaar geleden internationaal naam tijdens de gevechten rond Nagorno-Karabach en luidde een doorbraak in voor goedkope, effectieve gevechtsdrones. Baykar groeide daardoor in korte tijd uit tot een miljardenbedrijf met wereldwijde klanten.
De defensiebeurs in Istanbul is in enkele jaren explosief gegroeid: van enkele honderden deelnemers in 2018 naar meer dan duizend exposanten en naar schatting honderdduizend bezoekers nu. Vooral delegaties uit het mondiale Zuiden komen in groten getale voor aanschaf en samenwerking; ook NAVO-landen en Oekraïne zijn zichtbaar aanwezig. Rusland, Iran en Israël zijn opvallend afwezig. Analisten noemen SAHA Expo een professionele etalage waarmee Turkije zijn wapenindustrie internationaal profileert en vooral export wil binnenhalen.
Ankara streeft naar strategische autonomie en wil in 2026 tot de tien grootste wapenexporteurs behoren. Recent cijferwerk ondersteunt die ambitie: in januari noteerde de defensie- en luchtvaartsector een recordexport van 470 miljoen euro, ruim 40 procent meer dan een jaar eerder; in 2025 kwam de totale defensie-export uit op ruim 8 miljard euro. De omslag naar binnenlandse productie versnelde nadat de VS Turkije in 2019 uit het F-35-programma zetten vanwege de aankoop van het Russische S-400-systeem. Sindsdien investeert Turkije stevig in eigen drones, raketten en zelfs het gevechtsvliegtuig KAAN, waardoor de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers volgens de regering drastisch is verminderd.
Op SAHA Expo presenteerde het ministerie van Defensie ook de nieuwe ballistische raket Yildirimhan, met een bereik van circa 6.000 kilometer en de handtekening van Atatürk op de neus. Een langeafstandsballistische capaciteit geeft landen zonder kernwapens volgens experts een conventioneel alternatief voor afschrikking: minder absoluut dan nucleair, maar strategisch relevant omdat veel potentiële rivalen binnen dat bereik liggen.
Tegelijkertijd valt op dat op de beurs vooral technische specificaties, indrukwekkende beelden en showelementen domineren; minder aandacht is er voor de humanitaire en politieke consequenties van grootschalige wapenexport. Voorstanders zien het als versterking van nationale zelfstandigheid en economische groei; critici wijzen op de veranderende machtsverhoudingen in de regio en de vraag welke rol Turkije daarmee internationaler krijgt.