Laatste hoofdstuk in klimaatzaak Shell: 'Hof nam onverklaarbare afslag'

In dit artikel:

Het gerechtelijk dossier tussen Milieudefensie en Shell, dat speelt sinds 2019, stond vrijdag opnieuw in Den Haag bij de Hoge Raad centraal. Milieudefensie vroeg de hoogste civiele rechter om in te grijpen nadat het gerechtshof in hoger beroep eind 2024 weigerde Shell te dwingen tot een concreet CO2-reductiedoel. Dat hof erkende wel een verantwoordelijkheid van Shell in de strijd tegen klimaatverandering, maar vond het niet mogelijk om daar een bindend percentage aan te koppelen.

Milieudefensie noemt die afwijzing onbegrijpelijk en betoogde voor de Hoge Raad dat alleen rechterlijke dwang kan zorgen dat grote "systeemspelers" zoals Shell hun uitstoot snel terugdringen. De ngo wees op de snelle opwarming sinds het begin van het proces en hield vast aan eerdere eisen: oorspronkelijk werd een wereldwijde vermindering van 45% in 2030 geëist; als dat niet haalbaar is, zou volgens Milieudefensie een ondergrens van circa 30% wetenschappelijk gezien noodzakelijk zijn.

Shell verdedigde voor de Hoge Raad opnieuw haar standpunt dat individuele rechtsverplichtingen voor één bedrijf onpraktisch en zelfs schadelijk zijn. Het concern waarschuwde dat een verplicht doel doorwerkt in concurrentiepositie en prijzen en dat vraag en aanbod van fossiele brandstoffen niet door één bedrijf alleen worden beheerst — als Shell minder verkoopt vullen anderen het gat. Ook wees Shell op bestaande Europese klimaatregulering en op een recente Duitse uitspraak waarin ook geen individuele CO2-doelen aan autofabrikanten werden opgelegd; Milieudefensie stelde die zaak onvergelijkbaar en benadrukte dat het Nederlandse rechtskader anders ligt.

Milieudefensie-advocaat Rogier Cox maakte een principieel pleidooi: zonder rechterlijk ingrijpen blijven multinationals volgens hem te machtig en zal het internationale klimaatbeleid tekortschieten, met grote maatschappelijke kosten tot gevolg. Volgens Shell ligt de regierol bij overheden; olie en gas blijven naar het bedrijfsscenario voorlopig nodig voor de energievoorziening en nationale veiligheid.

De procedure gaat door: partijen mogen schriftelijk reageren, daarna volgt eind dit jaar een advies van de advocaat-generaal. De definitieve uitspraak van de Hoge Raad wordt begin volgend jaar verwacht en is onherroepelijk. De uitkomst bepaalt of Nederlandse rechters bedrijven zoals Shell kunnen verplichten concrete, juridisch afdwingbare CO2-reductiedoelen te halen.