Migratie blijft onderbelicht bij Frans Timmermans en Spaanse premier op congres Europese sociaaldemocraten

In dit artikel:

Frans Timmermans en de Spaanse premier Pedro Sánchez spraken zaterdag op het drie dagen durende congres van de Party of European Socialists (PES) in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Het evenement, geopend door António Costa, stond in het teken van “progressieve samenwerking” en concentreerde zich op thema’s als sociale rechtvaardigheid, betaalbaar wonen, mentale gezondheid, klimaat, Gaza en gendergelijkheid. Migratie kwam opvallend weinig aan bod.

Dat is opvallend omdat migratie historisch en politiek een gevoelig onderwerp is binnen sociaaldemocratische kringen: in het verleden hield ook een links kabinet onder Joop den Uyl restrictief arbeidsmigratiebeleid, en eerdere samenkomsten van Europese sociaaldemocraten — onder anderen met Lodewijk Asscher en Mette Frederiksen — draaiden expliciet om antwoord op migratiestromen. Dit congres kende bovendien enkele afwezigen met gewicht in het migratiedebat, zoals de Deense premier Frederiksen en de voormalige Duitse bondskanselier Olaf Scholz; Timmermans gaf als verklaring voor Frederiksen haar nationale verplichtingen.

Frederiksen heeft recent hard opgetreden voor een strenger migratiebeleid en bekritiseerde linkse partijen omdat zij het onderwerp zouden mijden. Timmermans zelf verwees in de Nederlandse verkiezingscampagne naar Spanje als voorbeeld voor het sneller terugsturen van uitgeprocedeerde asielzoekers, en benadrukte dat hij bilaterale afspraken — zoals die tussen Spanje en Marokko — ziet als een mogelijk instrument wanneer Europese oplossingen uitblijven. Die samenwerkingen (en zogenoemde pushbacks) zijn echter onderwerp van kritiek en juridische toetsing; bovendien dalen volgens een Kamerbrief onder Sánchez juist het aantal uitzettingen, ondanks een sterke stijging van asielaanvragen sinds 2018. Timmermans zegt dit te verklaren door de veranderde herkomst van aanvragers en wil met Sánchez nader praten over het Spaanse model.

Onder kiezers blijft migratie een belangrijk thema: in een recente Ipsos I&O-peiling noemt 36% asiel en immigratie als prioriteit (na woningmarkt op 48%). Toch gaven de congreszalen vooral ruimte aan andere progressieve boodschappen, en bleef het thema dat Europa verdeeld houdt opvallend stil.