Midzomer vieren: Noordelijke traditie slaat aan in Brussel

In dit artikel:

In Brussel vieren Scandinaviërs en Baltische gemeenschappen komend weekend midzomer, het oude zonnewendefeest rond 21 juni wanneer de dagen op hun langst zijn. Voor veel Noord-Europeanen is dit de jaarlijkse climax van licht en zomer, en ook in de Belgische hoofdstad komen mensen van uiteenlopende herkomsten samen om die traditie levendig te houden.

De Zweedse traditie wordt in Brussel onder meer door Ingela Rossing in ere gehouden. Zij legt uit dat een midsommarviering normaal rond een versierde paal draait, met bloemenkransen voor kinderen, haring, nieuwe aardappelen, aardbeien en jenever — en vaak een vaste accordeonist. Voor Zweden is midzomer vooral een gemeenschapsfeest waarbij alle generaties buiten samenzijn; in Brussel zoekt Rossing naar dat gevoel en organiseert dit jaar een kleinschalige picknick met vrienden uit verschillende landen.

Ook scholen dragen de traditie over: de steinerschool in Anderlecht bereidt wekenlang een Sint-Jansviering (24 juni) voor. Kinderen plukken bloemen, vlechten kransen en leggen wensen in een grote houtstapel. Die wordt door leerlingen aangestoken; nadat de as is afgekoeld springen ze er gezamenlijk over. Volgens leerkracht Nancy Van Wichelen staat Sint-Jan in de steinerpedagogie tegenover kerst: waar kerst inkeer betekent, symboliseert Sint-Jan juist uitademing en uitbundigheid.

Binnen de Litouwse en Letse gemeenschappen in Brussel krijgt midzomer ook politieke en identiteitswaarde. Rasa Graziene, die Joninės-vieringen organiseert, benadrukt dat het feest — met zijn nadruk op water, vuur en bloemen — tijdens de sovjetperiode vaak alleen privé plaatsvond en na de onafhankelijkheid weer als publiek cultureel statement terugkeerde. Omdat open vuur en geschikte waterpartijen in Brussel ontbreken, reizen veel Litouwers al jaren naar de Franse Ardennen om kransen op het water te zetten en rond een kampvuur te dansen. De Letse groep viert sinds kort in Meldert-Dorp: er is traditioneel eten, veel zang en een groot vuur waarbij eerder gemaakte kransen worden verbrand als ritueel van loslaten. De feesten zijn doorgaans open voor iedereen; Vlaamse bezoekers merken vooral op hoe jong en oud samen eten en dansen — iets wat in België volgens organisatoren minder vanzelfsprekend is.

Algemene observatie uit de interviews: wie ver van huis woont, neigt ertoe rituelen sterker te benadrukken; afstand maakt het feest een bewuste verbinding met de eigen cultuur. Voor veel deelnemers heeft midzomer daardoor zowel een vrolijke als een identiteitsbevestigende rol — een natuurgebonden, gemeenschappelijke ontlading na de lange winter, en een manier om verbondenheid en weerbaarheid te tonen.