Middeleeuwse orgelkas verhuist vanuit Koorkerk Middelburg naar Amersfoort

In dit artikel:

De eeuwenoude orgelkas van het Peter Gerritszorgel verhuist op 30 augustus van de Koorkerk in Middelburg naar het CollectieCentrum Nederland van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Daar wordt de 15e-eeuwse kas eerst in quarantaine geplaatst en gecontroleerd, waarna experts onderzoeken hoe de kas later weer met het originele binnenwerk kan worden samengevoegd. Het gaat om een bijzonder monument: volgens de RCE is dit waarschijnlijk het oudste orgel ter wereld waarvan zowel de orgelkas als het mechaniek bewaard zijn gebleven.

Het orgel werd tussen 1478 en 1481 gebouwd voor de Nicolaïkerk in Utrecht. In de 16e eeuw kreeg het een extra rugwerk, maar in de eeuwen daarna werd het meerdere keren aangepast en uiteindelijk raakte het onbruikbaar voor de eredienst. De Staat kocht het instrument in 1885, waarna het in de rijkscollectie terechtkwam. Sinds 1952 stond de kas in Middelburg, terwijl het binnenwerk in opslag bleef bij het Rijksmuseum en nu in Amersfoort ligt.

De verhuizing maakt deel uit van een langlopend plan om kas en binnenwerk ooit terug te brengen naar de Nicolaïkerk in Utrecht. De Koorkerk in Middelburg krijgt als vervanging de kas van het Harenkarspelorgel, een kleurrijk 16e-eeuws exemplaar. Rond de terugname van de Gerritsz-kas speelde jarenlang discussie, maar de Raad van State gaf in 2013 groen licht voor verwijdering.