Drugsbaas Mexico dood, en nu? 'Mogelijk golf van geweld'
In dit artikel:
Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, bekend als 'El Mencho', is gisteren gedood tijdens een militaire operatie in Mexico. Hij was de oprichter en al vijftien jaar de leider van het Jalisco New Generation Cartel (CJNG), dat volgens deskundigen het machtigste en meest gewelddadige kartel van Mexico was. Chris Dalby, misdaaddeskundige bij World of Crime, noemde hem “tot zijn dood… de invloedrijkste drugsbaas ter wereld.”
Het CJNG ontstond rond 2011 in de staat Jalisco en breidde zich snel uit over heel Mexico. Na de verzwakking van het Sinaloa-kartel na de arrestatie van El Chapo in 2016 profiteerde El Mencho van interne ruzies bij concurrenten om zijn macht te vergroten. Zijn organisatie onderscheidde zich niet alleen door omvang, maar vooral door het routinematig inzetten van extreem geweld: onthoofdingen, lichamen openbaar tentoonstellen, propagandavideo’s en aanslagen op lokale bestuurders (onder meer een burgemeester die kort na aantreden werd gedood). Het kartel beschikt over militaire slagkracht: granaten, zware wapens, explosieven en drones. Daarnaast is het betrokken bij de export van fentanyl, cocaïne en heroïne naar de Verenigde Staten en heeft het criminele activiteiten verspreid naar illegale mijnbouw, avocado-handel, mensenhandel en grootschalige witwaspraktijken.
De dood van El Mencho leidde onmiddellijk tot onrust in grote delen van Mexico. In zeker twintig van de 32 deelstaten braken protesten en geweld uit — auto's in brand, wegen geblokkeerd in zogenaamde narco-blokkades — en in Jalisco gold code rood met bewoners die werden opgeroepen binnen te blijven. Dalby legt uit dat zulke massale straatreacties vaak symbolisch zijn: kartelleden tonen daarmee hun woede en proberen macht te demonstreren na het verlies van een leider.
Wie het leiderschap overneemt is onduidelijk. Een belangrijke kandidaat is Juan Carlos Valencia, de stiefzoon van El Mencho, die door de VS gezocht wordt en op wie een beloning van 5 miljoen dollar staat. Als voldoende kopstukken hem steunen, kan dat een interne oorlog voorkomen; maar Dalby waarschuwt dat rivaliserende fracties juist zullen proberen de vermeende zwakte uit te buiten, wat tot een bloedige machtsstrijd en mogelijk een piek in geweld kan leiden.
De operatie was uitgevoerd met medewerking van de Verenigde Staten; Mexicaanse autoriteiten kregen volgens berichten inlichtingensteun van Amerikaanse diensten. Het besluit kopstukken uit te schakelen moet de veiligheid verbeteren, maar experts waarschuwen dat de liquidatie van een leider zelden het einde van een crimineel netwerk betekent — het kan juist instabiliteit en aanhoudend of toenemend geweld veroorzaken. Verslaggever Eise Pulles meldt dat Guadalajara, normaal levendig, na de gebeurtenissen veranderde in een spookstad.