'Mevrouw Doodeman was niet van de trap gevallen, ze was vermoord'

In dit artikel:

Riet Kunst-Valkering, een 100-jarige vrouw uit West-Friesland, blikt terug op een leven vol uitdagingen en dierbare herinneringen. Als oudste van dertien kinderen groeide ze op in een streng katholiek gezin, waarin hard werken vanaf jonge leeftijd vanzelfsprekend was. Ze moest al op jonge leeftijd zorgen voor haar broertjes en zusjes en nam vaak het huishouden over tijdens ziekte of zwangerschap van haar moeder. Haar schooltijd werd streng gereguleerd: praten en achterom kijken waren verboden.

De katholieke eredienst en gebeden bepaalden het dagelijkse ritme, iets wat zij als “verschrikkelijk” ervaarde. Ook dramatische gebeurtenissen maakten indruk, zoals de moord op mevrouw Doodeman in Obdam in 1938, die het dorp schokte. Riet wilde onderwijzeres worden als haar leeftijdsgenoten, maar moest thuis blijven om te helpen en trad al op haar vijftiende in dienst bij een gezin, waar ze van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat werkte.

In haar memoires durft ze ook openhartig te spreken over aanrandingen door een bekende uit het dorp vlak na de Tweede Wereldoorlog, waarbij ze zich krachtig wist te verzetten. Ondanks haar strenge opvoeding stond ze positief tegenover de veranderingen in de jaren zestig rond seksuele vrijheid en emancipatie, en steunde ze haar dochter, die als bewust ongehuwde moeder optrad.

Haar grote liefde in het leven was haar man Jaap, ondanks een jeugdliefde tijdens de oorlog die door haar behoefte aan nabijheid van familie niet bestond. Als moeder koos ze ervoor haar kinderen te ontzien en hen vooral aan te moedigen om te leren, in contrast met haar eigen zware jeugd.

Riet droeg ook zwaar verlies: twee baby’s – Anita en Marieke – stierven jong, een ervaring die ze grotendeels alleen moest verwerken. Pas recent kreeg ze de mogelijkheid om hun bestaan officieel te laten registreren en herdenkt ze hen middels een gedicht en een steen op een speciale herdenkplaats.

Zelf omschrijft ze zich als zachtmoedig, maar ook sterk, wat terugkomt in haar veerkrachtige levenshouding. Haar verhaal geeft een indringend beeld van het alledaagse leven, geloof, familiebanden en persoonlijke strijd in de loop van de afgelopen eeuw in een klein Nederlands dorp.