Meta's verbod op politieke reclame werkt niet, partijen adverteren gewoon door
In dit artikel:
In aanloop naar de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart tonen Facebook en Instagram nog steeds betaalde politieke advertenties, ondanks een door Meta ingevoerd verbod binnen de EU. Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam onderzochten handmatig ruim 7.000 betaalde advertenties sinds 1 januari en identificeerden meer dan 500 advertenties van partijen of kandidaten voor de gemeenteraad. Deze politieke boodschappen bleven gemiddeld bijna een week online en gebruikten vaak partijlogo’s en expliciete oproepen om te stemmen, wat het voor Meta eenvoudig zou moeten maken ze als politiek te markeren.
Meta had vorig jaar alle politieke en maatschappelijke advertenties uit de EU-platforms verwijderd nadat de nieuwe Europese transparantieregels eisen stellen aan wie betaalt en op welke doelgroep is gericht; Meta noemde die regels “onwerkbaar”. Het UvA-onderzoek laat zien dat het verbod in de praktijk niet goed wordt gehandhaafd: politieke advertenties glippen door de controles heen, onder meer van lokale partijen in Utrecht en Gouda. Een lokale partij zegt sociale media nodig te hebben om inwoners te informeren en vraagt dat platforms duidelijker zijn over hun regels en consequent controleren.
Deskundigen waarschuwen voor twee problemen. Ten eerste ontstaat een ongelijk speelveld: partijen die hun teksten slim aanpassen weten detectie te omzeilen en behalen zo extra bereik ten opzichte van partijen die zich aan de regels houden. Campagnestrateeg Justin Koornneef wijst erop dat kleine tekstwijzigingen al kunnen volstaan om door filters te komen. Ten tweede roept het falen van detectie vragen op over de kwetsbaarheid voor heimelijke, mogelijk buitenlandse beïnvloeding; als eenvoudige, openlijke politieke ads niet worden gezien, is het onduidelijk hoe goed platforms subtielere manipulatie kunnen tegenhouden.
Meta zegt dat advertentieplaatsing over verkiezingen in de EU tegen beleid is, benadrukt dat de bescherming van verkiezingsintegriteit een prioriteit is en dat meldingen worden onderzocht en al actie is ondernomen tegen enkele advertenties. Juridisch-specialisten wijzen erop dat als het beleid niet consistent wordt toegepast, dit mogelijk in strijd is met EU-regels en een risico voor de verkiezingen kan vormen.