Met wensenlijstjes van de oppositie op zak wil premier Jetten snel 'verrassende' begroting presenteren

In dit artikel:

Het minderheidskabinet van premier Rob Jetten is de eerste week van de begrotingsonderhandelingen voor 2027 begonnen zonder uitgewerkt plan. Ministers inventariseren vooral de wensen van oppositiepartijen en vragen hoe die kunnen worden betaald. Naast Jetten spreken de vicepremiers fractievoorzitters van JA21, Pro, ChristenUnie, 50Plus en SGP; minister van Financiën Eelco Heinen overlegt met financiële woordvoerders.

Jetten wil volgende week met aangepaste en naar eigen zeggen verrassende voorstellen komen die steun van zowel links als rechts kunnen krijgen. JA21 en Pro betwijfelen echter of hun uiteenlopende wensen te combineren zijn. JA21 vraagt vooral om lastenverlichting, terwijl Pro de sociaal-economische koers van het kabinet te rechts vindt en ook latere bezuinigingen op het sociale vangnet wil schrappen.

De SGP koppelt steun aan een ethische voorwaarde: een wetsvoorstel dat ouderschap na draagmoederschap mogelijk maakt, mag in 2027 niet worden behandeld. Een samenwerking met JA21 en de SGP levert het kabinet wel een meerderheid in de Tweede Kamer op, maar geen meerderheid in de Eerste Kamer. De benodigde steun van BBB lijkt uitgesloten zolang het kabinet het stikstofbeleid niet intrekt.

Pro is daarom numeriek een aantrekkelijkere partner. Met die partij zou in de Tweede Kamer een meerderheid ontstaan en in de Eerste Kamer nog steun van bijvoorbeeld Volt of de ChristenUnie nodig zijn. Binnen de coalitie, vooral bij de VVD, bestaat echter grote weerstand tegen samenwerking met Pro. Bovendien trekt Pro binnenkort samen met de FNV op tegen bezuinigingen.

Uiterlijk vrijdag 28 augustus moet de begroting voor advies naar de Raad van State. Ook zonder parlementaire meerderheid kan het kabinet die deadline halen; na Prinsjesdag kunnen de Kamers de plannen nog wijzigen en goedkeuren. De belangrijkste politieke deadline volgt in november, wanneer de Tweede Kamer over het Belastingplan stemt. Tot die tijd kan Jetten nog akkoorden met oppositiepartijen sluiten.