Met vrienden koffietjes doen en sporten om zes uur 's ochtends: wordt dat ook in Amsterdam een trend?
In dit artikel:
In grote Australische steden ontvouwt zich steeds duidelijker een actieve ochtendscene: al rond zonsopgang zitten cafés vol met hardlopers, surfers, thuiswerkers en jonge ouders. Die ontwikkeling – door onderzoekers en lokale media aangeduid als een groeiende “ochtend‑economie” – draait niet alleen om sport en koffie, maar omvat ook transport, boodschappen en diensten en levert daarmee vroeg op de dag al substantiële bestedingen op.
Podcasthost Emily Vernem signaleerde het fenomeen informeel: vrienden plannen tegenwoordig al om half zeven een kop koffie; wie dat niet doet loopt sociale contacten mis. Op straat is dat zichtbaar: clubs als The Sydney Run Club verzamelen honderden lopers om vijf uur bij Bondi Beach, en filmpjes daarvan gaan viraal. Australiërs staan al langer bekend als vroege vogels — een onderzoek uit 2014 noemde Brisbane als één van de vroegst ontwakende steden — en veel koffiebars openen uiterlijk om zes uur.
Anna Edwards van de Universiteit van Melbourne, die de 24‑uurseconomie bestudeert, onderzocht betaalgegevens uit acht Australische steden. Haar bevindingen: de totale bestedingen tussen vijf en elf uur ’s ochtends liggen ongeveer op het niveau van die tussen zeven uur ’s avonds en middernacht, maar de samenstelling verschilt. Waar de avond vooral horeca en uitgaan bevat, is de ochtend veel breder verdeeld over sectoren en daardoor in zekere zin inclusiever. Vroege ontmoetingen in parken en cafés functioneren als laagdrempelige ‘third spaces’ zonder de nadelen van avondleven, zoals drinken en straatintimidatie.
Verschillende factoren maken Australië besonders geschikt voor een levendige ochtendcultuur: vroege zonopkomst, aangenaam koelere ochtenden en een toegenomen flexibiliteit in werktijden door thuiswerken en online vergaderen sinds de coronapandemie. Ook veranderende jongvolwassen gewoonten — minder alcoholconsumptie en meer focus op gezondheid — voeden die trend; zelfhulpliteratuur over vroeg opstaan speelt een rol in het culturele discours.
De samenstelling van de ochtendbezoekers verschilt per plek: in Bondi domineren welgestelde, hoogopgeleide mensen met flexibele banen, maar in andere wijken zijn het vakmensen en jonge ouders. Beleidsmatig is de ochtend nog onderbelicht: staten hebben vaak beleid voor de nacht‑economie en zelfs speciale nachtminderaars, maar een vergelijkbare strategische focus op de ochtend ontbreekt doorgaans.
Edwards pleit voor een bredere stedelijke benadering: investeren in goede verlichting, veilige fietsroutes en vroeg openbaar vervoer kan de toegankelijkheid van de vroege uren vergroten. Als mensen structureel samenkomen, ontstaan er vanzelf economische kansen — in Brisbane al zichtbaar: zo’n 15 procent van de cafés opent tussen vijf en zes uur, sommige zelfs om vier uur. Daarmee rijst de vraag of steden wereldwijd de potentie van hun ochtenden actiever moeten aangrijpen.