Met ultralicht zendertje jagen imkers in Bennekom op Aziatische hoornaar

In dit artikel:

Imkers gebruiken steeds geavanceerdere methodes om nesten van de Aziatische hoornaar, sinds april officieel geelpoothoornaar genoemd, op te sporen. In Bennekom markeerde imker Frank Kramer een hoornaar en bevestigde zenderspecialist Henk de Haan een zendertje van 160 milligram aan het dier. De vliegrichting en vliegtijd gaven een eerste aanwijzing over de locatie van het nest. Met ontvangers op een auto en een mobiele app werd het signaal gevolgd tot een voetbalgroot nest op ongeveer drie meter hoogte in een taxusboom. Bestrijder Jan van de Kieft zoog het nest op; de zak werd ingevroren om de hoornaars en larven te doden. Het zendertje werd later met magneten teruggevonden.

De invasieve hoornaar vormt vooral een probleem voor imkers. De insecten vangen bijen en andere insecten als voedsel voor hun larven en kunnen met tientallen voor bijenkasten blijven hangen. Daardoor durven bijen niet meer uit te vliegen, verzwakken bijenvolken en sterven kolonies soms al voor de winter. De Nederlandse Bijenhoudersvereniging vreest dat de helft van de imkers binnen vijf tot tien jaar stopt. Het aantal nesten zou volgens beleidsadviseur Marianne Meijboom jaarlijks sterk toenemen. Zij pleit daarom voor landelijk bestrijdingsbeleid, omdat provincies en gemeenten nu verschillende regels en vergoedingen hanteren. Bestrijding kan de verspreiding volgens haar wel afremmen, ook al is volledige uitroeiing niet haalbaar.

Tegelijkertijd waarschuwen imkers voor de tropilaelapsmijt, een parasiet die nog niet in Nederland is aangetroffen maar vanuit Zuid-Azië Europa nadert. Organisaties roepen daarom op geen honingbijen, koninginnen of broed uit het buitenland te importeren. De mijt plant zich sneller voort dan de alomtegenwoordige varroamijt en kan een bijenvolk binnen enkele weken tot maanden vernietigen. Dat kan ook de voedselvoorziening raken, omdat ongeveer 70 procent van groente en fruit direct of indirect afhankelijk is van bestuiving door honingbijen.

Onderzoekers in Wageningen ontwikkelen vroege detectie met eDNA en een PCR-test. Mogelijke oplossingen zijn mijtresistente bijen en behandeling met mierenzuur, al brengt dat risico’s voor bijen met zich mee en kunnen mijten resistent worden tegen synthetische middelen. Deskundigen benadrukken dat preventie en snelle opsporing belangrijk zijn, omdat besmettingen vaak pas zichtbaar worden nadat de parasiet zich al heeft verspreid.