Met Orbán verdwijnt spil in radicaal-rechtse stroming: 'De glans is eraf'
In dit artikel:
In Hongarije oogstte de oppositie zondagavond een onverwachte overwinning: na zestien jaar aan de macht verloor Viktor Orbán de premierschap aan zijn oud-partijgenoot Péter Magyar, die meteen een ruime tweederdemeerderheid in het parlement veroverde. Orbán trad uitgeblust terug en noemde het verlies pijnlijk; de winst van Magyar kwam mede doordat miljoenen kiezers, ook uit linkse hoek, zich verenigden tegen de lange heerschappij van Fidesz.
De uitslag is niet alleen politiek relevant voor Budapest: het is een forse slag voor de internationale radicaal-rechtse stroming waarvan Orbán jarenlang een centraal gezicht was. Hij fungeerde als financier en organisator voor tal van conferenties en denktanks in Europa, waaronder de Europese editie van CPAC, en diende de afgelopen jaren als belangrijke Europese bondgenoot voor figuren als Donald Trump en zijn kring. Met zijn vertrek verdwijnt die organisatorische en financiële steunbron, en verliest het rechtse netwerk een belangrijke coördinerende kracht.
Analisten waarschuwen echter tegen te vroege conclusies over het lot van extreemrechts in Europa. Commentatoren als Cas Mudde wijzen erop dat de Hongaarse uitslag vooral door binnenlandse factoren verklaard moet worden en dus niet automatisch een continentbrede trend betekent. Ook politicologen benadrukken dat radicaal-rechtse partijen normale electorale ups en downs kennen: ze kunnen winnen, maar ook verliezen. Het verlies van Orbán kan desalniettemin bondgenoten doen nadenken over hun strategische koers en stijl van politiek bedrijven.
Voor opposities in andere landen biedt de Hongaarse nederlaag nieuwe moed: lokale burgerinitiatieven en organisatietalent bleken doorslaggevend tegen een macht die pogingen deed de verkiezingen te bemoeilijken. Tegelijk bestaat er onzekerheid over hoe Magyar precies zal besturen en of de democratische herstelwerkzaamheden volgehouden worden. Experts waarschuwen opposities om niet te verslappen; de verkiezingsuitslag kan het begin zijn van herstel van democratische verhoudingen, maar de weg daarheen blijft kwetsbaar.