Met onderwaterdrones en geluid: hoe kunnen 'verloren' zeemijnen in Straat van Hormuz ontmanteld worden?

In dit artikel:

In de Straat van Hormuz liggen veel zeemijnen die Iran heeft achtergelaten, en nu de doorgang weer opengaat vormt dat een groot gevaar voor scheepvaart en economie. De Verenigde Staten zijn volgens eigen zeggen al begonnen met ontmijnen, meerdere landen hebben hulp aangeboden, en België heeft laten weten bereid te zijn mijnenjagers in te zetten (minister Theo Francken). Ook minister Maxime Prévot suggereerde dat Belgische eenheden ingezet kunnen worden.

Soorten mijnen en waarom ze lastig zijn
- Bodemmijnen rusten op de zeebodem en reageren op druk, magnetisme, geluid of trillingen; in de ondiepe wateren van Hormuz kunnen al enkele exemplaren veel schade aanrichten en zijn ze moeilijk te detecteren.
- Verankerde (moored) mijnen zweven onder het oppervlak aan kabels en kunnen sensor-gestuurd of contactgebonden zijn; sensorgestuurde exemplaren zijn effectiever en lastiger uit te schakelen.
- Drijvende mijnen exploderen bij contact en zijn sinds begin 20e eeuw door internationale regels grotendeels verboden; Iran lijkt dit type in Hormuz niet te hebben ingezet.

Hoe ontmijnen in de praktijk werkt
- Lokalisatie: mijnenjagers gebruiken sonar, geluidsgolven en andere sensorsystemen om verdachte objecten op de zeebodem of in het waterkolom op te sporen. Omdat Iran naar verluidt zelf niet precies weet waar de mijnen liggen, is dit een omvangrijke zoekoperatie.
- Identificatie: onbemande onderwatervoertuigen (UUV’s), onderwaterdrones of duikers worden ingezet om te controleren of een sonarcontact echt een mijn is en welk type ontsteker aanwezig is.
- Neutralisatie: veel gebruikte methodes zijn gecontroleerde ontploffingen door een kleine lading naast de mijn te plaatsen, of vernietiging met systemen als de Archerfish (een helikopter-afgeworpen onbemand voertuig dat mijnen detecteert en tot ontploffing brengt). Mijnenvegers kunnen ook sleepnetten gebruiken om verankeringskabels door te snijden of kunstmatige akoestische/magnetische signalen afgeven zodat mijnen afgaan. In de praktijk wordt vaak een mix van technieken gebruikt; menselijke duikers komen pas in een late fase in actie vanwege het gevaar.

België’s rol en capaciteiten
België wordt internationaal erkend op het gebied van mijnenbestrijding. De Belgische marine beschikt over mijnenjagers (o.a. BNS Crocus, BNS Lobelia) en levert expertise binnen NAVO-verband. In Oostende is de Belgisch-Nederlandse mijnenoorlogschool EGUERMIN gevestigd, als NAVO-expertisecentrum. De Belgische aanpak combineert traditionele schepen met moderne onbemande systemen en drones om zoeken en opruimen veiliger en sneller te maken. Daardoor ligt het voor de hand dat België technisch kan bijdragen aan een ontmijningsoperatie in Hormuz als dat politiek wordt beslist.

Afsluitende notitie
Het opruimen van mogelijk honderden tot duizenden mijnen in een relatief smalle, ondiepe en strategisch vitale zeestraat is tijdrovend en risicovol. Verwacht wordt dat internationale inspanningen zich richten op systematisch zoeken met sonar en drones, gevolgd door gecontroleerde vernietiging, waarbij gespecialiseerde landen—waaronder België—hun middelen en kennis kunnen inzetten.