Met NWO kunnen nepotisme en kortetermijndenken worden voorkomen

In dit artikel:

De rol van NWO in de verdeling van onderzoeksgeld kan volgens de auteur worden teruggeschroefd, maar niet afgeschaft. In plaats van alle financiering direct bij universiteiten onder te brengen, pleit hij ervoor NWO juist te concentreren op fundamenteel en nieuwsgierigheidsgedreven onderzoek. Daarmee zou de organisatie kleiner en doelgerichter worden, terwijl universiteiten meer ruimte krijgen voor eigen programmering.

Volgens de auteur is het argument dat universiteiten minder bureaucratisch zouden werken dan NWO niet vanzelfsprekend. Als achttien instellingen de taken afzonderlijk moeten overnemen, kan juist versnippering en extra administratie ontstaan. Ook twijfelt hij aan het idee dat universiteiten beter aanspreekbaar zijn, omdat juridische procedures en inzageverzoeken daar niet per se eenvoudiger zijn en er zelfs stemmen klinken om de openbaarheid voor universiteiten te beperken.

Een belangrijk bezwaar tegen volledige overheveling naar universiteiten is volgens de auteur het risico op belangenverstrengeling. Een onafhankelijke partij blijft nodig om vriendjespolitiek tegen te gaan. Daarnaast kunnen universiteiten door financiële druk geneigd zijn vooral veilig en voorspelbaar onderzoek te kiezen, terwijl NWO ruimte kan bieden aan risicovoller onderzoek met mogelijk grote doorbraken.

De auteur stelt daarom voor NWO terug te brengen tot een kernrol: financiering van vrij en risicodragend onderzoek, plus een beperkt aantal thema’s zoals open science, erkenning en waardering en diversiteit. Besparingen zouden kunnen worden gebruikt om de vaste financiering van universiteiten te versterken.