'Met mijn uiterlijk en omdat ik uit het Midden-Oosten kom word ik in eerste instantie als archeoloog niet serieus genomen'

In dit artikel:

Drie gevluchte Syrische archeologen werken tijdelijk in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden aan een bijzonder project: zij beschrijven en registreren vondsten uit Nederlandse opgravingen in Syrië die sinds de jaren zeventig ongeordend in het depot lagen. Het gaat vooral om materiaal van Jebel Aruda en Selenkahiye, twee vindplaatsen die deels verdwenen door de aanleg van de Tabqadam in de Eufraat tussen 1968 en 1973. Omdat het museum via geld van de VriendenLoterij een tijdelijke aanstelling kon financieren, kregen Nour Shoukear, Zeinab Ballouk en Karam Abboud deze kans verdeeld over drie banen.

De drie archeologen studeerden in Damascus en verlieten Syrië na het uitbreken van de burgeroorlog in 2011. Hun omzwervingen liepen via Libanon en Hongarije naar Nederland, steeds ingegeven door veiligheid en de wens om hun vak voort te zetten. In Nederland merkten ze echter dat status en afkomst hun positie bemoeilijkten: ze moesten opnieuw bewijzen dat ze ervaring hadden, terwijl ze in Syrië en daarbuiten al opgravingservaring hadden opgedaan. Juist daarom voelt hun werk in Leiden als een doorbraak, al is het nog tijdelijk.

Tijdens hun werk kwamen ze niet alleen archeologische objecten tegen, maar ook curieuze verpakkingen en sporen van de route die de vondsten ooit aflegden, zoals doosjes, filmkokertjes en houten kistjes met Chinese tekens. Een deel van de Selenkahiye-vondsten, waaronder honderden aardewerken figuurtjes, wordt uiteindelijk overgedragen aan het Allard Pierson in Amsterdam. De ontmoeting met Nederlandse archeologen leverde daarnaast persoonlijke verhalen op over opgravingen, verloren contacten in Syrië en de moeilijkheden rond illegale handel in oudheden.

Het project draait niet alleen om inventarisatie, maar ook om erkenning: de Syriërs willen laten zien dat Mesopotamië niet alleen bij Irak hoort, maar ook een rijke Syrische geschiedenis kent. Een kleine tentoonstelling over Palmyra maakt duidelijk hoe sterk archeologie, oorlog, identiteit en herinnering voor hen met elkaar verweven zijn.