Met „juridische coup" probeert Erdogan oppositiepartij CHP uit te schakelen
In dit artikel:
De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan heeft met grondwetswijzigingen en massale zuiveringen sinds 2016 de rechterlijke macht grotendeels onder zijn invloed gebracht. Honderden rechters werden ontslagen of opgepakt en vervangen door loyale juristen, waardoor de scheiding der machten in de praktijk grotendeels is verdwenen.
Afgelopen week zette een rechter Özgür Özel, de 51-jarige leider van de seculiere CHP, uit zijn functie. Dat leidde tot felle protesten: oud-voorzitter Kemal Kılıçdaroğlu keerde terug naar het publieke domein en sympathisanten trokken de straat op, ondanks dat de politie zondag het partijbureau bestormde en ontruimde. Özel zelf stelde dat hij geen kantoor nodig heeft en spreekt van een "juridische coup".
Achtergrond van de crisis ligt in interne machtswisselingen en verkiezingsnederlagen. Özel versloeg Kılıçdaroğlu tijdens het partijkongres van november 2023 en leidde de CHP naar winst bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2024 — een pijnlijke nederlaag voor Erdoğan, die sindsdien gemeenten waar de CHP won systematisch heeft aangepakt en meerdere burgemeesters arresteerde op corruptieaantijgingen. Deskundigen beweren dat er door Erdoğan en mogelijk door Kılıçdaroğlu politiek is getracht een rechterlijke uitspraak te laten forceren die Özel’s leiderschap ongeldig verklaart wegens stemfraude.
Erdoğan lijkt twee doelen te volgen: het neutraliseren van de georganiseerde oppositie en het creëren van ruimte voor een grondwetsherziening die zijn herverkiezingskansen vergroot. Hiervoor heeft hij in het parlement een drievijfdede meerderheid nodig en zoekt hij mogelijk steun bij Koerdische partijen. Buitenlandse kritiek blijft beperkt; de EU en NAVO-partners mijden directe confrontatie, onder meer omdat Ankara gastheer is van de NAVO-top in juli en Turkije strategisch belangrijk blijft.
Tegelijk groeit binnenlandse onvrede over de economie — de inflatie ligt ruim boven 30 procent — en veel Turken raken onder de indruk van de verjongde, energieke CHP-leiders. Of die onvrede Erdoğan op korte termijn van het toneel kan verdringen, blijft onzeker.