Met het uitsluiten van Pro verlengde Yesilgöz haar politieke leven, maar verkleinde ze haar manoeuvreerruimte

In dit artikel:

De VVD heeft tijdens de begrotingsonderhandelingen belang bij vertraging, omdat een akkoord met linkse partijen steeds onvermijdelijker lijkt. De zetelverhoudingen in de Eerste en Tweede Kamer maken duidelijk dat er geen rechtse meerderheid is voor ingrepen in de sociale zekerheid. VVD-fractieleider Ruben Brekelmans erkende daarom dat zijn partij moet kijken naar partijen die economisch niet rechts zijn, waaronder waarschijnlijk GroenLinks-leider Jesse Klaver.

Daarmee probeert de VVD terug te komen op de uitsluitingsretoriek van een jaar geleden, toen partijleider Dilan Yeşilgöz samenwerking met links afwees en vooral een ban op de PVV benadrukte. Inmiddels zoekt zij voorzichtig toenadering tot vakbonden en de linkerkant van de Kamer. De partij moet haar achterban echter nog uitleggen waarom samenwerking met Klaver noodzakelijk is en waarom eerdere alternatieven niet haalbaar waren. De emotionele politieke cultuur, versterkt door sociale media en algoritmes, maakt die koerswijziging extra lastig.

De coalitiepartijen D66 en CDA maakten volgens de auteur een strategische fout door minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) opnieuw de begrotingspen te geven. Daardoor bepaalt de VVD mede het tempo. D66-leider Rob Jetten en CDA-leider Henri Bontenbal willen snel resultaten boeken, terwijl uitstel de VVD meer tijd geeft om haar draai naar links voor te bereiden. De coalitie heeft de onderlinge spanningen voorlopig gedempt met tegemoetkomingen aan oppositiepartijen, maar een fundamentele keuze tussen links en rechts blijft uit.

Ook de belasting op privévermogen in box 3 blijft onopgelost. De Belastingdienst rekent nu met een fictief rendement van zes procent, maar de Hoge Raad heeft dat systeem afgewezen. Een tijdelijke regeling compenseert belastingplichtigen die aantonen dat hun werkelijke rendement lager lag. Dat kost de schatkist veel geld, omdat vooral vermogende mensen met hoge rendementen geen extra belasting melden, terwijl mensen met lage rendementen geld terugkrijgen. Zolang VVD en coalitiepartners geen akkoord bereiken over nieuwe wetgeving, blijft ook op dit dossier vertraging in het voordeel van de VVD.