Met durf en ambitie toonde Marjan Minnesma (1966-2026) dat een duurzaam Nederland wél kan
In dit artikel:
Marjan Minnesma maakte van Urgenda een praktische motor van verduurzaming en toonde dat een schoner Nederland haalbaar is. Al in 2007 publiceerde ze de “Urgente Agenda” in NRC Handelsblad: een mix van harde waarschuwingen en optimisme die de koers van haar werk zou bepalen. In plaats van te wachten op beleid of subsidies ging Minnesma zelf aan de slag: collectieve inkoop van zonnepanelen (de campagne “Wij willen zon”, 2010), het oprichten van het retrofitbedrijf Thuisbaas om oude woningen van het gas te halen, duurzaamheidsdagen en regionale tours, en het ontwikkelen van verdienmodellen voor natuurvriendelijke landbouw. Haar aanpak leidde ertoe dat Nederland veel meer zonne-energie kreeg — tot op het punt dat het net op wolkeloze dagen zichtbaar snakte naar capaciteit — en leverde haar meerdere jaren de bovenste plekken in Trouw’s Duurzame 100 op.
Minnesma zocht liever samenwerking met koplopers dan frontale botsing met vervuilers. Haar vroegere stage bij Shell leerde haar dat oliemaatschappijen van binnenuit niet snel veranderen; haar tijd bij Greenpeace (1998–2001) en het samen oprichten van Drift met Jan Rotmans legden het intellectuele fundament, maar Minnesma koos uiteindelijk voor handelen boven alleen analyseren. Urgenda moest concrete projecten en haalbare modellen opleveren, niet alleen visies.
Haar manier van werken was intensief: overdag overleg na overleg, ’s avonds gezin en orkest, daarna tot diep in de nacht rapporten en e-mails. Ze vond aansluiting bij uiteenlopende groepen — van Extinction Rebellion tot politici zoals oud-klimaatminister Rob Jetten — door verbindend op te treden zonder redenen te verzachten. Begin 2025, nadat bij haar uitgezaaide borstkanker was vastgesteld en genezing niet meer mogelijk was, gaf ze in een afscheidsinterview op haar boerderij in de Beemster nog een laatste oproep om door te gaan. Ze signaleerde dat de pendule nu de verkeerde kant op zwaait door regeringen die naar olie en gas blijven boren, maar bleef geloven in de kracht van gezamenlijk handelen: “Wij hebben zo vaak gehoord dat iets niet zou kunnen. En dan kan het wel.”
De juridische overwinning van Urgenda in 2015 — die de Nederlandse staat verplichtte strenger klimaatbeleid te voeren — werd internationaal opgepikt en zette een golf van klimaatprocedures in gang. Voor Minnesma bleef de rechtsgang echter een noodgreep: processen duren te lang. Haar voorkeur ging uit naar het aanbieden van concrete ‘verduurzamingskansen’ en het versnellen van implementatie. Haar vertrek is voor velen pijnlijk nu de transitie stokt; haar nalatenschap is een praktisch repertoire van ideeën, voorbeelden en juridische precedent die anderen kunnen gebruiken om het werk voort te zetten.