IND neemt maatregelen voor kortere asielprocedure, twijfels over effectiviteit
In dit artikel:
De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) gaat de asielprocedure versimpelen om nieuwe aanvragen binnen de maximale termijn van zes maanden af te handelen en zo te voldoen aan het Europese migratiepact dat op 12 juni ingaat. De maatregel moet ook voorkomen dat de IND opnieuw hoge dwangsommen betaalt: vorig jaar betaalde de dienst een recordbedrag van 79 miljoen euro omdat beslissingen te lang duurden. Wachttijden bereikten een hoogtepunt; meer dan de helft van de huidige aanvragers zit al vijftien maanden of langer in de procedure.
Wat verandert: de IND wil onder meer de zogenoemde voornemenprocedure schrappen — de stap waarin asielzoekers een voorlopige conclusie van de IND krijgen en daarop via hun advocaat kunnen reageren. Ministeriële leiding en IND-directie geven aan dat de bestaande procedure van 26 jaar te complex is geworden en dat terugschakelen noodzakelijk is om binnen Europese termijnen te blijven.
Tegelijkertijd waarschuwen asieladvocaten en de Raad voor de Rechtspraak dat het schrappen van die stap zal leiden tot meer rechtszaken. Advocaat Wil Eikelboom stelt dat de voornemenprocedure vaak kleine, corrigeerbare omissies aan het licht brengt en daarmee uiteindelijk het aantal onzorgvuldige beslissingen vermindert; zonder die fase komt het werk naar de rechtbanken, die mogelijk vaker besluiten van de IND moeten terugdraaien. De Raad verwacht een flinke stijging van de werklast voor rechters. De IND-directie erkent zorgen, maar houdt vol dat de juridische onderbouwing intact blijft en dat het aandeel onzorgvuldige procedures slechts licht zou toenemen.
Praktisch gevolg: nieuwe aanvragers krijgen prioriteit, waardoor mensen die al vóór 12 juni in Nederland zijn aangekomen waarschijnlijk langer moeten wachten. Ook het COA is bezorgd over de impact van deze overgangsfase op bewoners en opvanglocaties. De maatregelen zijn bedoeld om aan Europese regels te voldoen, maar brengen een herverdeling van werk en risico’s met zich mee tussen IND, advocatuur, rechters en opvanginstanties.