Met deze aanpak kunnen boeren in Natura 2000-gebied melk blijven produceren. 'De overheid gaat voor de stok, wij voor de wortel'

In dit artikel:

Zeven jaar na de stikstofuitspraak van de Raad van State zoekt de landbouw naar nieuwe verdienmodellen die uitstoot en natuurimpact moeten verlagen. Bij Zouwe Zuivel in Zuid-Holland kiest melkveehouder Tijmen van Zessen samen met zijn vader Nico voor natuurinclusieve productie, pal naast Natura 2000-gebied Zouweboezem. Hun bedrijf voldoet al aan meerdere voorgenomen eisen, zoals grondgebondenheid en beperkingen in voer en mest, terwijl andere veehouders mogelijk zwaarder worden geraakt door de plannen van het kabinet.

Van Zessen levert zijn melk aan Iwez, een nieuw zuivelinitiatief van boeren, verwerkers, supermarkten en overheden. Dat bedrijf wil boeren belonen op basis van meetbare prestaties op stikstof, biodiversiteit en waterkwaliteit. Voor de melk die via huismerken in de supermarkt komt, krijgen deelnemende boeren nu een toeslag die kan oplopen tot 12 cent per liter. Iwez wil met de eerste acht leveranciers uitgroeien tot een grotere natuurinclusieve productielijn in de fabriek in Ommen, die jaarlijks 150 miljoen liter kan verwerken.

Om verder te groeien haalt Iwez geld op via NPEX en rekent het op bijdragen van supermarkten, provincies en particuliere beleggers. Hoogleraar Jan Willem Erisman noemt het initiatief kansrijk, maar zet vraagtekens bij de vraag of het ook genoeg is voor bedrijven die dicht bij kwetsbare natuur liggen. Van Zessen ziet het project vooral als bewijs dat boeren zelf stappen kunnen zetten richting minder uitstoot, zolang die inspanningen ook financieel worden beloond.