Met Amerikaanse blokkade in Straat van Hormuz wil Trump de rollen omdraaien
In dit artikel:
De Amerikaanse marine begint maandag om 16.00 uur Nederlandse tijd met een blokkade van de Straat van Hormuz. Met deze actie wil president Donald Trump alle scheepvaart van en naar Iran lamleggen om te voorkomen dat het land olie kan exporteren. Het Amerikaanse commando in de regio (CENTCOM) maakte duidelijk dat de maatregel geldt voor schepen die Iraanse havens of kustplaatsen aandoen; doorvoer van schepen die Iran niet bezoeken zou zijn toegestaan. Hoe de operatie precies wordt uitgevoerd, is nog onduidelijk en koopvaardijschepen krijgen door CENTCOM aanvullende instructies en een formele kennisgeving.
De stap volgt op eerdere escalaties: Iran legde mijnen en voerde aanvallen uit op schepen, waardoor de doorvoer via de strategische zeestraat — waar voor de oorlog ongeveer een vijfde van de wereldolie doorheen ging — ernstig werd verstoord en olie- en gasprijzen opliepen. Afgelopen weekend beloofde Trump de zeestraat "schoon te vegen" en waarschuwde hij dat iedere aanval op Amerikaanse of vreedzame schepen hard wordt beantwoord; hij zei ook dat de strijdkrachten klaarstaan om opnieuw op Iran te reageren als dat nodig is.
Teheran reageert dreigend. De Iraanse Revolutionaire Garde waarschuwde dat zij als vergelding havens in de Perzische Golf en de Golf van Oman, waaronder Doha, Abu Dhabi, Dubai en Koeweit, zullen aanvallen, en stelde dat geen haven in de regio nog veilig zou zijn. Als gevolg van de aangekondigde blokkade bleven veel commerciële schepen maandag weg uit de zeestraat; na het recente staakt-het-vuren tussen Iran en de VS was het scheepvaartverkeer juist voorzichtig op gang gekomen.
De blokkade komt nadat vredesgesprekken tussen Iran en de VS in Pakistan zijn gestrand; de Amerikaanse vicepresident JD Vance verliet Pakistan met het bericht dat er geen akkoord was bereikt. Eerder waren de twee landen kortstondig tot een staakt-het-vuren gekomen. De zorgen over verdere verstoring van de oliemarkt verklaren ook waarom de VS tot nu toe terughoudend was met het aanspreken van Iraanse tankers en recent sancties voor olietankers op zee versoepelde; desondanks steeg de olieprijs maandag.
Internationaal ontbreekt brede steun voor de Amerikaanse actie. Het Verenigd Koninkrijk laat weten niet mee te doen aan een offensieve blokkade en premier Keir Starmer zei niet meegesleept te willen worden in oorlog. Wel bespreken het VK, Frankrijk en anderen later deze week de mogelijkheid van een strikt defensieve missie; Nederland onderzoekt eveneens een mogelijke militaire inzet, maar die zou weken voorbereiding vergen.
Samengevat: de VS neemt met een eenzijdige blokkade van de Straat van Hormuz het initiatief om Irans oliestromen af te snijden, wat de kans op een nieuwe militaire confrontatie met Iran vergroot en de mondiale energiemarkt verder kan destabiliseren.