Merz chanteert de hele EU voor 45 miljard Oekraïne-steun en wil het vetorecht slopen terwijl Jetten 'steun via de EU' verkiest

In dit artikel:

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz wil dat alle 27 EU-lidstaten bijdragen aan een nieuw financieel steunpakket voor Oekraïne. Volgens een brief aan voorzitter van de Europese Raad António Costa moet de kwestie worden besproken tijdens de informele EU-top in Dublin op vrijdag 13 november, als voorbereiding op de begrotingstop van 26 en 27 november. Merz koppelt de steun aan de onderhandelingen over de zevenjarige EU-begroting voor 2028-2034: zonder gezamenlijke bijdrage zou Duitsland verdere besluiten over de begroting kunnen blokkeren.

Oekraïens president Volodymyr Zelensky zegt ongeveer 70 miljard euro nodig te hebben. De EU zou daarvan 45 miljard euro willen financieren, boven op de eerder toegezegde lening van 90 miljard euro voor 2026 en 2027. Het resterende bedrag moet volgens het artikel van landen als het Verenigd Koninkrijk en Canada komen. Een eerder Duits plan om circa 210 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden voor Oekraïne te gebruiken, kreeg onvoldoende steun, onder meer van België.

Hongarije, Slowakije en Tsjechië deden niet mee aan de eerdere lening en willen ook de nieuwe steunronde overslaan. Bulgarije heeft zich volgens het artikel bij die groep aangesloten. De Slowaakse premier Robert Fico beschuldigde Merz van politieke chantage; de Tsjechische premier Andrej Babiš reageerde terughoudender. De auteur gebruikt deze opstelling als contrast met Nederland, dat volgens hem doorgaans tot de landen behoort die relatief veel bijdragen.

Berlijn wil daarnaast dat besluiten over financiële steun aan Oekraïne voortaan met een gekwalificeerde meerderheid kunnen worden genomen. Daarmee zou het nationale vetorecht verdwijnen. Het artikel waarschuwt dat Nederland dan niet langer zelfstandig miljardenbijdragen kan tegenhouden. De schrijver beschouwt het veto als de belangrijkste bescherming van kleinere nettobetalers tegen financiële verplichtingen vanuit Brussel.

De discussie valt samen met directe vredesgesprekken in Abu Dhabi tussen Rusland en Oekraïne, met Amerikaanse bemiddeling. Europese vertegenwoordigers mochten vooraf met Oekraïense en Amerikaanse delegaties spreken, maar waren niet aanwezig bij het daaropvolgende overleg tussen de Russen, Oekraïners en Amerikanen. Volgens de auteur toont dit aan dat Washington en Moskou de onderhandelingen bepalen, terwijl de EU vooral financieel bijdraagt. Amerikaanse en Oekraïense functionarissen noemden de gesprekken volgens het artikel productief of constructief.

Het Nederlandse kabinet lijkt de EU-route voor steun te verkiezen. In een Kamerbrief van minister Tom Berendsen, mede namens premier Rob Jetten, wordt het Oekraïense tekort voor 2027 op ongeveer 70 miljard euro geraamd. Het kabinet schrijft dat steun via de EU de voorkeur heeft omdat de lasten dan zo eerlijk mogelijk over de lidstaten worden verdeeld. Bij de EU-meerjarenbegroting zet Nederland volgens de brief slechts in op het beperken van de stijging van zijn afdrachten.

De auteur keert zich fel tegen deze koers en pleit voor een Nederlands veto tegen de nieuwe steunpot en tegen het afschaffen van unanimiteit. Hij stelt dat de EU door de koppeling van Oekraïense steun aan de begroting en het mogelijke verlies van het vetorecht geen samenwerking tussen gelijkwaardige landen meer zou zijn. Als politieke conclusie bepleit hij dat Nederland zo snel mogelijk uit de EU treedt, een standpunt dat niet als neutrale vaststelling maar als de centrale opinie van het artikel moet worden gelezen.