Schoonmakers vieren melding van menstruatie in cao: 'Komen van ver'

In dit artikel:

De schoonmaaksector heeft in de nieuwe cao expliciet afspraken opgenomen over menstruatie- en overgangsklachten en viert die wijziging woensdag met ludieke acties, waaronder baarmoedertaartjes en een optocht met een opblaasbare baarmoeder door Amsterdam. Vakbond FNV en betrokkenen willen hiermee erkennen dat hormonale klachten het werk kunnen beïnvloeden en ruimte bieden voor oplossingen op maat.

De cao bevat vijf kernpunten: erkenning van de invloed van klachten op werkprestaties; verplicht overleg van werkgevers met opdrachtgevers om mogelijke aanpassingen te verkennen; gegarandeerde toegang tot toiletten en menstruatieproducten; de mogelijkheid voor roosteraanpassingen; en een sectorbrede voorlichtingscampagne. De regeling geldt voor ongeveer 120.000–130.000 werknemers bij professionele schoonmaakbedrijven, waar volgens FNV ongeveer evenveel mannen als vrouwen werken.

Vakbondsprojectleider Ilze Smit benadrukt dat er veel schrijnende praktijksituaties zijn — van gebrek aan toiletten of producten tot doorlekken in werkkleding en werken met zware krampen of nachtshifts tijdens de overgang — en dat stilzwijgen oplossingen in de weg zit. De vakbond pleit niet voor wettelijk menstruatieverlof (zoals in Spanje), omdat dat volgens hen stigmatiserend kan werken en werkgevers kan afschrikken.

Onderzoek van het Radboudumc illustreert het probleem: zo’n 85% van de vrouwen heeft menstruatieklachten, 39% meldt zich daar wel eens ziek door en 20% durft de echte reden niet te noemen; 80% van menstruerende 15–45‑jarigen geeft aan minder productief te zijn tijdens klachten. Dit ondersteunt de noodzaak van praktische aanpassingen die per persoon verschillen — van andere uniformkeuzes tot structurele toegang tot sanitaire voorzieningen of flexibele werkroosters.

De cao-tekst volgt eerdere cao-afspraken bij onder meer de NS, kinderopvang en het Rijk. Psycholoog Ruth de Heer (Mental Move) juicht de richtlijn toe als aanjager van open gesprekken en preventie; haar advies aan werkgevers is eerst basiskennis op te bouwen en die breed te delen, onderwerpen routinematig bespreekbaar te maken (bijv. in nieuwsbrieven) en een veilige cultuur te scheppen waarin maatwerkverzoeken mogelijk zijn. Het doel is een inclusieve werkomgeving waarin medewerkers ondanks hormonale klachten kunnen blijven functioneren.