Koerdistan in vuurlinie van Iran: westerse troepen van beschermer naar doelwit
In dit artikel:
Iraaks Koerdistan, lange tijd gezien als de relatief veilige hoek van Irak waar westerse troepen bescherming boden, staat sinds het uitbreken van de oorlog in Iran opnieuw onder druk. De afgelopen dagen werden meerdere westerse locaties in en rond Erbil geviseerd met drones; daarbij kwam een Franse militair om het leven bij een aanval op een basis niet ver van de Koerdische hoofdstad. Ook het grote, in december geopende Amerikaanse consulaat is herhaaldelijk doelwit, al heeft luchtafweer verdere schade tot nu toe grotendeels verhinderd.
De VS en andere westerse landen hebben al decennia troepen in de regio, een erfenis van de invasie van 2003. In Erbil bevinden zich meerdere bases en op het internationale vliegveld zijn buitenlandse militairen gestationeerd. Volgens het Nederlandse ministerie van Defensie waren er tot het begin van de oorlog in Iran nog zes Nederlandse militaire adviseurs actief in Erbil; hun taken betreffen vooral het trainen en versterken van de Peshmerga, de Koerdische strijdkrachten.
Waar de buitenlandse aanwezigheid voor velen vroeger vooral een schild tegen terreurorganisatie IS betekende, vormen nu pro-Iraanse milities de voornaamste bedreiging. Deze door Iran gesteunde groeperingen richten zich met met name drones op Amerikaanse en andere westerse doelen en ook op Koerden die met het Westen samenwerken. Dat heeft directe gevolgen voor de lokale bevolking: neergestorte drones en brokstukken hebben al huizen geraakt en mensen gedood of gewond. Enkele bewoners vertellen van vrienden of familie die gewond in het ziekenhuis liggen.
De aanslagen hebben ook economische en sociale consequenties: het internationale vliegveld van Erbil is gesloten, veel buitenlanders zijn vertrokken via landroutes, het toerisme ligt stil en de dagelijkse veiligheid is fragiel — inwoners letten voortdurend op de lucht. Tegelijkertijd groeit de vrees dat Koerdische troepen mogelijk betrokken zouden kunnen raken in de oorlog rond Iran, iets wat de spanningen alleen maar verhoogt omdat Iran wil ontmoedigen dat de Koerden actief met het Westen samenwerken.
Onder bewoners heerst verdeeldheid over de westerse aanwezigheid. Sommigen zien de Amerikanen nog steeds als noodzakelijke bescherming; anderen betwijfelen of die troepen vooral eigen geopolitieke belangen dienen. Veel Koerden zeggen evenwel dat ze een bondgenoot als de VS nodig hebben zolang regionale vijanden blijven bestaan, maar hopen tegelijkertijd dat de oorlog spoedig voorbij is om verdere escalatie en leed te voorkomen.