Mens verantwoordelijk voor meeste bosbranden, en risico neemt toe

In dit artikel:

Wetenschappers schetsen een verontrustend maar genuanceerd beeld van recente natuurbranden. Hoewel in Europa het aantal bosbranden de afgelopen tien jaar juist is gedaald, neemt het risico op zware branden in Zuid-Europa toe door warmer en droger weer. Onderzoekers van onder meer de Rijksuniversiteit Groningen constateren dat in Spanje, Frankrijk, Italië en Griekenland het aantal zomerdagen met hoog brandgevaar sinds 1981 sterk is toegenomen. Tegelijk laten internationale studies zien dat brandgevaarlijke weersperiodes, waarin warmte, droogte en wind samenkomen, vaker voorkomen en verantwoordelijk zijn voor een aanzienlijk deel van de grote branden. Volgens de wetenschappers moeten zulke perioden daarom eerder in waarschuwingssystemen worden meegenomen.

Een ander belangrijk inzicht is dat natuurbranden meestal door menselijk handelen beginnen. In Europa komt dat in de meeste gevallen door nalatigheid of brandstichting, terwijl in delen van de wereld landbouwpraktijken zoals slash-and-burn een grote rol spelen. Onderzoekers adviseren daarom niet alleen om sneller te waarschuwen, maar ook om het landschap anders te beheren. Minder naaldbomen en meer loofbomen kunnen de verspreiding van vuur afremmen, net als gecontroleerde afbranden en een klimaatbestendigere inrichting van bossen en ander landgebruik.

De branden zelf blijken bovendien niet alleen bomen te verteren. Bij de grote bosbranden in Canada in 2023 kwam het merendeel van de uitstoot uit koolstof die al lang in de bodem lag opgeslagen. Die ondergrondse brandstof maakt vuur moeilijker te bestrijden en vergroot de klimaatimpact. Onderzoekers zien ook gevolgen verder van de brandhaard: in de Amerikaanse staat New York werden na de Canadese rookpluimen minder vogelsoorten waargenomen, mogelijk doordat de slechte luchtkwaliteit hun gedrag veranderde.