Megalomane machtsgreep EU

In dit artikel:

Nederland ontvangt 5,4 miljard euro uit het Europese Coronaherstelfonds, maar heeft zich daarvoor via het Nederlandse Herstel- en Veerkrachtplan verbonden aan een reeks hervormingen. Die betreffen onder meer pensioenen, duurzaamheid, digitalisering, de woningmarkt, onderwijs, zorg en belastingbeleid. Volgens het plan zijn aan de maatregelen deadlines en voorwaarden verbonden; bij onvoldoende uitvoering kan Nederland Europese subsidie mislopen.

De Europese Commissie leende in 2021 in totaal ongeveer 800 miljard euro op de kapitaalmarkt om lidstaten na de coronacrisis financieel te ondersteunen. De leningen en subsidies worden uiteindelijk door de lidstaten terugbetaald via de EU-begroting. Volgens berekeningen waarnaar het artikel verwijst, staat Nederland voor circa 30 miljard euro garant. De aflossing en rente op het Nederlandse aandeel zouden tussen 2024 en 2058 oplopen tot ongeveer 38 miljard euro. Critici vinden de Nederlandse opbrengst daarom klein in verhouding tot de financiële risico’s. Italië ontvangt bijvoorbeeld circa 194,4 miljard euro uit het fonds.

Advocaat en financieel commentator Hester Bais waarschuwt dat het fonds door zijn omvang en complexe besteding moeilijk controleerbaar is. Zij stelt dat Europese schuldfinanciering leidt tot een verschuiving van financiële macht van nationale parlementen naar Brussel. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen noemt het fonds eveneens ondemocratisch en ziet het als een manier om geld van noordelijke naar zuidelijke lidstaten te laten vloeien. In het aangeleverde artikel komen geen reacties van het kabinet, de Europese Commissie of voorstanders van het fonds aan bod.

Als voorbeelden van de gevolgen noemt het artikel de pensioenhervorming, waardoor pensioenen meer afhankelijk worden van beleggingsresultaten, en de belasting op aardgas. Een verlaging van die belasting zou Nederland volgens Van Houwelingen 600 miljoen euro aan Europese subsidies kunnen kosten. Ook de herinrichting van het Waddengebied is in het plan opgenomen. Eilandbewoners zouden volgens het artikel weinig inspraak hebben; uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 moeten op de eilanden minimaal twee vaste en tien toezicht- en monitoringsvoorzieningen functioneren.

Bais en Van Houwelingen stellen dat Nederland de voorwaarden vrijwillig heeft aanvaard en ook had kunnen afzien van deelname. Zij zien het fonds als een belangrijke stap richting gezamenlijke Europese schulden, waardoor toekomstige generaties volgens hen langdurig financiële verplichtingen aangaan. Bais verbindt dit aan eerdere Europese ontwikkelingen, zoals het Verdrag van Lissabon, de oprichting van de Europese Centrale Bank en de toenemende afstemming van nationaal economisch beleid. Volgens haar hebben uitzonderingsbepalingen tijdens opeenvolgende crises het mogelijk gemaakt om besluitvorming met minder nationale veto’s en parlementaire controle door te voeren.

De Europese Rekenkamer heeft volgens het artikel eveneens kritiek op het fonds geuit. Bais bestrijdt dat sprake is van een beleidsfout en beweert dat de crisis bewust is benut om gezamenlijke schulden en een bredere Europese transitie op het gebied van klimaat, energie, digitalisering en zorg af te dwingen. Deze interpretatie en de kwalificaties over verlies van soevereiniteit zijn standpunten van de geïnterviewde critici, niet onafhankelijk vastgestelde conclusies in de tekst.