Asielwetten naderen beslissende fase in Eerste Kamer
In dit artikel:
De uitkomst in de Eerste Kamer over de asielwet is onzeker: de zes zetels van het CDA zijn doorslaggevend. Het door ex-minister Marjolein Faber (PVV) ingediende pakket beoogt het asielbeleid flink te verscherpen om de instroom te verminderen en de overbelaste asielketen te ontlasten. Een rechtse fractiesamenstelling (BBB, VVD, PVV, FVD, JA21, SGP) staat grotendeels achter het plan, maar komt zonder CDA net één stem tekort.
De beroering ontstond nadat een amendement van PVV’er Marina Vondeling illegaal verblijf strafbaar stelde. Dat amendement bleek verdergaande gevolgen te kunnen hebben: minister David van Weel legde uit dat ook hulp aan onrechtmatig verblijvende personen onder bepaalde omstandigheden strafbaar kon worden. Die uitleg schrok coalitie- en kleine partijen zoals NSC en SGP, waarna de minister alsnog een advies van de Raad van State vroeg — een ongebruikelijke stap, omdat advies meestal voorafgaat. De Raad van State waarschuwde dat eenvoudig hulpverlenen, in sommige gevallen, kan worden opgevat als medeplegen of medeplichtigheid; zelfs het geven van een kop soep zou onder die interpretatie kunnen vallen.
Om die knelpunten weg te nemen is een novelle ingediend die expliciet bepaalt dat deelnemen aan het misdrijf, anders dan als pleger, niet strafbaar is. Toch blijven er zorgen over juridische onduidelijkheid: SGP-senator Peter Schalk wil schriftelijke zekerheid dat goedbedoelde hulp niet alsnog strafbaar wordt gesteld. Asielminister Van den Brink kreeg de taak om deze bezwaren in de Eerste Kamer weg te nemen tijdens debatten die maandag en dinsdag plaatsvinden.
Betrokken uitvoeringsorganisaties reageren kritisch. Het COA waarschuwt dat de maatregelen onbedoeld kunnen leiden tot langer verblijf in opvanglocaties en dus meer benodigde plekken. De politie signaleert onduidelijkheid over de effectiviteit van de maatregelen en vreest dat het criminaliseren van illegaal verblijf drempels schaaft voor mensen om naar de politie te stappen. Ook kerkleiders (onder anderen bisschop Gerard de Korte en PKN-scriba Kees van Ekris) wezen de Eerste Kamer op de verharding van het beleid en riepen op niet in te stemmen met strafbaarstelling.
Politiek staat er meer op het spel: voor de coalitiepartijen VVD en CDA is aanneming van de wet belangrijk; mocht de wet stranden in de Eerste Kamer, dan ontstaan spanningen binnen de coalitie. De vraag of de asielnoodmaatregelen de laatste horde passeren, hangt dus vooral af van of het CDA de wettelijke garanties genoeg vindt.