Meer productiviteit? Je hebt geen nieuwe plannen nodig, juist minder
In dit artikel:
De auteur signaleert een groeiend innovatievacuüm: nieuwe technologische ontwikkelingen volgen elkaar snel op, maar organisaties hebben zelden de tijd om ze goed te laten landen, waardoor de verwachte baten uitblijven. Als gevolg stagneert de arbeidsproductiviteit al decennialang (het artikel verwijst naar ongeveer 50 jaar stagnatie). De kern van het probleem is niet zozeer de techniek zelf, maar het tempo van adoptie: de meerderheid neemt nieuwe technologieën meestal pas na 3–7 jaar echt over, en de laatste groep (de laggards) vaak nog later. Die vertraging en de terugslag van teleurstellingen dempen motivatie en stoppen veel verandertrajecten voordat ze effectief worden.
Praktische implicatie: organisaties doen er beter aan selectief te zijn en één verandering goed in te voeren dan meerdere half. Voordat je iets toevoegt, moet je eerst kijken wat je kunt weghalen — een soort Marie Kondo-benadering voor bedrijfsvoering. Onderzoek en een experiment met legoblokjes tonen dat mensen geneigd zijn taken of middelen toe te voegen in plaats van te verwijderen, mede door status quo-bias en verliesaversie. Met kleine prikkels of herinneringen verandert dat gedrag echter: mensen durven dan wel te schrappen.
Een concreet voorbeeld is AFAS: na aanvankelijke terughoudendheid introduceerde het bedrijf een 4-daagse werkweek en maakte die na ruim een jaar definitief. De organisatie rapporteerde meer rust en balans en noteerde tegelijk 11% omzetgroei. Door de extra vrije dag werden processen kritisch tegen het licht gehouden: minder en kortere vergaderingen, samenvoegen van trainingen en het vooraf vergroten van basiskennis bij klanten via instructievideo’s. Dat maakte aanwezige activiteiten effectiever en bespaarde tijd.
Motivatie is cruciaal om veranderingen vol te houden. Collectieve, terugkerende prikkels — zoals een extra vrije dag of een maandelijkse ‘autonomie-dag’ zoals bij Atlassian — fungeren als herinnering en scheppen ruimte voor focus en innovatie. Zo blijken veel ideeën te ontstaan op dagen met volle autonomie.
De centrale boodschap: productiviteit groeit niet per se door meer te doen, maar door bewuster minder (of minder vaak) te doen en vooral niet reflexmatig nieuwe taken en tools toe te voegen. Met de komst van intensievere technologieën (zoals AI) neemt werkdruk vaak toe; daarom is het juist nu verstandig structureel activiteiten te schrappen, werktijd slimmer in te richten en change-interventies zo te ontwerpen dat adoptie en motivatie geborgd worden. Praktische tips: wees selectief bij invoering, creëer collectieve reminders/incentives om te schrappen, meet effecten en schaal succesvolle interventions pas op.