Meer mensen op straat en drukte bij de opvang: dit kan het Europese migratiepact volgens critici betekenen voor Amsterdam

In dit artikel:

De nieuwe, strengere regels van het Europese migratiepact die vorige week ingingen, raken niet alleen toekomstige asielzoekers maar ook mensen die al in Nederland verblijven — met name in steden als Amsterdam. In het Wereldhuis, een inloophuis voor ongedocumenteerden aan de Nieuwe Herengracht, merken medewerkers al langere tijd groeiende drukte en een stijgend aantal daklozen dat hulp zoekt. Coördinator Pablo Eppelin Ugarte vreest dat die druk door het pact alleen maar zal toenemen.

Het pact voert grote veranderingen door: asielzoekers uit zogenoemde veilige landen moeten hun verzoek voortaan buiten Europa afwachten in speciale grenscentra, afgewezen personen worden sneller teruggestuurd, de onbeperkt geldende verblijfsvergunning verdwijnt en gezinshereniging wordt lastiger. Procedures moeten veel sneller verlopen, maar verplichte waarborgen zoals medische checks, rusttijd en directe rechtsbijstand zijn niet langer gegarandeerd. Critici waarschuwen dat die haast kan leiden tot fouten en onterechte afwijzingen, met directe gevolgen voor lokale opvang en nachtopvang.

Vluchtelingenwerk-expert Myrthe Wijnkoop voorziet dat meer mensen zonder recht op opvang zullen achterblijven en op straat belanden. Amsterdam ziet al veel ‘Dublinclaimanten’ — mensen die via een ander EU-land Europa binnenkwamen en anders teruggestuurd zouden worden — en onder het nieuwe regime kunnen zij tot drie jaar later alsnog worden overgeheveld. Daardoor blijven kwetsbare groepen, zoals LHBTQ+ personen die in sommige landen gevaar lopen, langer onder de radar en vaker zonder toegang tot voorzieningen.

Daarnaast staan tienduizenden lopende aanvragen (ongeveer 54.000) achteraan: minister Bart van den Brink en de IND verwachten dat de wachtrij pas over ongeveer drie jaar is weggewerkt. Voor mensen in de noodopvang betekent dit jarenlang schrale omstandigheden, mentale belasting en soms suïcidale gedachten. Asieladvocaat Maartje Terpstra waarschuwt dat het afschaffen van onbeperkte vergunningen integratie frustreert — bijvoorbeeld door onmogelijkheid tot hypotheek of een vast arbeidscontract.

De gevolgen zijn al zichtbaar in stadse sfeer: recente meldingen van toenemende en gewelddadigere diefstallen werden gekoppeld aan jonge, uitzichtloze asielzoekers. Organisaties en hulpverleners roepen steden op om nu werkbare oplossingen te bedenken, omdat de kosten en sociale impact van het nieuwe Europese beleid vooral lokaal voelbaar zullen zijn.