Meer gemeenten delen boetes uit aan COA, maar helpen die ook echt?

In dit artikel:

Gemeenten zetten steeds vaker dwangsommen in om het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) tot actie te dwingen. Vanaf vandaag moet het COA in Hardenberg per dag betalen omdat een opvanglocatie langer openblijft dan was afgesproken. Ook in Westerwolde zijn boetes al jarenlang routine; in Ter Apel wordt de maximale bezetting van 2.000 personen regelmatig overschreden. In Epe staat een dreiging met dwangsommen omdat asielzoekers langer in een hotel verblijven dan toegestaan; COA en het hotel kregen een week om te reageren.

De bedragen lopen flink op. Deze maand is in Ter Apel het maximumbedrag van vijf miljoen euro bereikt; samen met eerdere sancties betaalde het COA tot nu toe 6,5 miljoen euro. Toch rijst de vraag of zulke hoge boetes effectief zijn. Hoogleraar Geerten Boogaard stelt dat "het instrument bot geworden" is: bij overheidsinstanties werken dwangsommen vaak als kost die administratief wordt verwerkt, waardoor de financiële prikkel afneemt en geld grotendeels binnen de overheid blijft.

Het COA benadrukt dat dwangsommen niets veranderen omdat het orgaan geen veilige alternatieven heeft. "We kunnen de mensen niet op straat zetten", zegt Marius Schulte Nordholt van het COA, en wijst op de wettelijke taak om opvang en begeleiding te bieden terwijl locaties sluiten en nieuwe plekken uitblijven. Boogaard erkent dat het COA weinig manoeuvreerruimte heeft en noemt het probleem symptomatisch voor bredere botsende belangen tussen overheden (zoals bij wonen versus stikstof).

Gemeenten gebruiken dwangsommen ook om aan inwoners te laten zien dat ze hun tijdelijke afspraken proberen na te komen en zo draagvlak te behouden, ook al is de daadwerkelijke dwingkracht beperkt zolang de boetes intern worden afgehandeld.