Meer en extremer verward gedrag in opvanglocaties doordat passende zorg ontbreekt
In dit artikel:
Hulporganisaties luiden de noodklok: de instroom van mensen met ernstig verward gedrag neemt toe en de situatie escaleert in opvanglocaties en beschermd wonen. Het Leger des Heils, branchevereniging Valente en andere instellingen zien vooral cliënten met een combinatie van psychische problemen en verslavingen die meer en zwaardere zorg nodig hebben dan de reguliere opvang kan bieden. Intern onderzoek van het Leger des Heils toont dat ongeveer 65 procent van hun cliënten verward gedrag vertoont; meer dan de helft van hun locaties vangt regelmatig mensen met onbegrepen gedrag op.
Oorzaken liggen vooral bij de krapte in de geestelijke gezondheidszorg: er zijn te weinig klinische plaatsen en te lange wachttijden voor gespecialiseerde psychiatrische- of verslavingsbehandeling. Daarnaast ontbreken voldoende prikkelarme woonvormen (Skaeve Huse) waar veel van deze mensen zelfstandig maar veilig kunnen wonen. Gevolg is dat mensen met zware problematiek in de opvang, beschermd wonen of op straat terechtkomen.
De praktijksituatie wordt zwaarder: medewerkers en medebewoners hebben te maken met intimidatie, zelfbeschadiging en geweldsincidenten — politie en gespecialiseerde eenheden moeten steeds vaker ingrijpen. In 2025 registreerde de politie circa 170.000 meldingen rond verwarde personen, een stijging van 13 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Medewerkers rapporteren een hoge werkdruk, veiligheidszorgen en een toenemend verloop in personeel, wat de capaciteit verder onder druk zet.
Door het uitblijven van doorstroommogelijkheden dreigt opvang voor sommigen het eindstation te worden; als organisaties keuzes moeten maken, kan dat betekenen dat mensen met mildere problemen geen hulp meer krijgen en op termijn zelf ook tot de complexe groep gaan behoren. Hulpverleners nemen steeds vaker persoonlijke veiligheidsmaatregelen tijdens huisbezoeken.
De organisaties roepen de politiek op om snel te investeren in meer (klinische) ggz-capaciteit, gespecialiseerde woonplekken en personeel, zodat opvang niet verandert in permanente eindopvang en de toename van incidenten en overlast wordt beperkt. Zonder ingrijpen verwachten zij verdere verslechtering van de situatie voor cliënten, medewerkers en de omgeving.