Meer duikactiviteit, minder rifhaaien op Caribische riffen
In dit artikel:
Onderzoek van Wageningen University & Research, gepubliceerd op 5 april in Journal of Applied Ecology, toont dat rifhaaien in het Caraïbisch gebied minder vaak voorkomen op riffen met veel duiktoerisme en intensieve kustontwikkeling. De studie (gedateerd 8 april 2026) analyseerde 995 onderwatervideo’s gemaakt met BRUV-systemen tussen 2012 en 2017 en besloeg zeven rifsystemen: zes rond bewoonde eilanden in het Nederlands Caribisch gebied en de afgelegen Sababank.
De onderzoekers, onder leiding van visecoloog Twan Stoffers, vonden dat menselijke aanwezigheid — ook recreatieve activiteiten die vaak als kleinschalig worden gezien — samenhangt met een lagere waarneming van rifhaaien. Op de afgelegen Sababank bleken natuurlijke factoren zoals waterdiepte en rifstructuur de belangrijkste bepalers van waar haaien voorkomen, maar bij bewoonde kusten namen patronen sterkere vormen aan die correleren met duikdruk en de mate van kustontwikkeling. Dit wijst erop dat dezelfde soort lokaal door verschillende factoren wordt beïnvloed: op afgelegen riffen domineren ecologische eigenschappen, bij bewoonde kusten de menselijke invloed.
Effecten verschilden per soort. Caribische rifhaaien kwamen relatief vaker voor op verder van de kust gelegen en minder verstoorde riffen en leken het meest gevoelig voor duikactiviteit en kusterosie/ontwikkeling. Bodembewonende soorten zoals verpleegsterhaaien en zuidelijke pijlstaartroggen reageerden vooral op fysieke eigenschappen van het rif: verpleegsterhaaien op complexer opgebouwde riffen, pijlstaartroggen op vlakkere bodems.
Innovatief was het gebruik van open databronnen: geotags van onderwaterfoto’s op sociale media fungeerden als proxy voor duikdruk, gecombineerd met ruimtelijke data over kustontwikkeling. De auteurs benadrukken dat, naast visserij en habitatverlies, toerisme en kustontwikkeling expliciet moeten worden meegenomen in beheer- en beschermingsmaatregelen, omdat menselijke aanwezigheid zelf de ruimtelijke verdeling van rifhaaien beïnvloedt.