Meer duidelijkheid voor boeren, maar veel inkleuring wacht nog; vijf ingrepen onder de loep

In dit artikel:

Het kabinet zet de stikstofaanpak nadrukkelijk neer als een opgave voor de hele samenleving, niet alleen voor boeren. Landbouwminister Jaimi van Essen kondigde vrijdag namens het minderheidskabinet nieuwe maatregelen aan om de uitstoot terug te dringen, terwijl hij erkent dat dit veel gevolgen heeft voor ondernemers in de landbouw. De plannen komen voort uit het coalitieakkoord en moeten de komende tijd worden uitgewerkt in wetgeving, met als doel om in 2035 flinke emissiereducties te halen en natuurgebieden beter te beschermen.

De kern van het pakket is dat de overheid niet meer vooral stuurt op stikstofneerslag, maar op daadwerkelijke uitstoot. Voor de landbouw komt er een wettelijk doel: 42 tot 46 procent minder ammoniakuitstoot in 2035 dan in 2019. Als dat doel niet wordt gehaald, wil het kabinet een harde achtervang inbouwen, zoals een generieke korting op productierechten. Onteigening sluit Van Essen uit.

Verder komen er strengere regels rond ongeveer honderd stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Rond 85 gebieden geldt waarschijnlijk een zone van 500 meter, terwijl vijftien zwaarbelaste natuurgebieden een ruimere buffer van 1000 meter krijgen. Voor de Veluwe geldt een aparte aanpak, samen met de provincie Gelderland, gericht op een reductie van 65 tot 69 procent in een groter gebied.

Ook zet het kabinet in op doelsturing: boeren krijgen doelen, maar mogen zelf bepalen hoe ze die bereiken. Voor de melkveehouderij zijn bedrijfsspecifieke uitstootnormen voor 2035 bekendgemaakt, en voor varkens en pluimvee komen later vergelijkbare normen per dierplaats. Daarnaast wordt de grondgebondenheid van melkveebedrijven aangescherpt: in 2035 mag maximaal 2,6 grootvee-eenheid per hectare worden gehouden. Over afroming van dier- en fosfaatrechten volgt later nog duidelijkheid, vooral voor de varkenssector; bij pluimvee lijkt nieuwe afroming voorlopig van de baan.