Meer draagvlak voor azc na inspraak bewoners? Haaksbergen hoopt van wel

In dit artikel:

Burgemeester Gerard van den Hengel van Haaksbergen bevestigt dat het aankomende referendum niet uit het college voortkwam, maar tot stand is gekomen nadat een lokale handtekeningenactie de gemeenteraad ertoe bracht de volksraadpleging uit te schrijven. Het referendum vindt plaats op 18 maart, gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen.

Het doel is niet om te stemmen over de komst van een azc zelf — dat is nationaal beleid en Haaksbergen moet minimaal 129 asielzoekers opvangen — maar over de inrichting daarvan: één grote locatie of meerdere kleine locaties, en of die binnen de bebouwde kom of in het buitengebied moeten komen. Het college zegt de uitslag “zeer serieus” mee te wegen en hoopt dat de raadpleging het draagvlak voor het uiteindelijke besluit vergroot.

De ontwikkeling in Haaksbergen wordt scherp gevolgd door andere gemeenten, omdat protesten tegen azc’s elders al uitliepen op rellen, vernielingen en intimidatie (onder meer in Doetinchem, Uitgeest, Noordwijk, Albergen, Sint-Michielsgestel en Bleskensgraaf). In één geval moest een burgemeester zelfs verhuizen na bedreigingen. Die gespannen context verklaart deels waarom de gemeente inwoners actief wil betrekken, maar ook waarom men twijfelt aan de effectiviteit van een referendum om polarisatie weg te nemen.

Bewoners reageren verdeeld: sommige Haaksbergenaren vinden de vraagstelling beperkt of zien het als een symbolische zet, anderen waarderen het inspraakmechanisme en hopen dat overleg tot oplossingen leidt. De onafhankelijke commissieadviseur Frank Kerckhaert roept inwoners op vooraf met elkaar te overleggen over praktische consequenties — zoals de kosten van beveiliging, die het COA wel dekt bij één grote locatie maar niet bij meerdere kleinschalige opvangplekken. John Bijl van het Perikles Instituut wijst erop dat referenda minder gebruikelijk zijn dan inspraakavonden, en dat een uitkomst verwachtingen schept dat het bestuur er iets mee doet. Politicoloog Martin Rosema noemt het initiatief positief omdat luisteren de acceptatie van besluiten kan vergroten, maar of het de onderliggende spanningen vermindert, blijft onzeker.

Kortom: Haaksbergen zet in op een referendum als instrument om inwoners te laten meepraten over de praktische invulling van de verplichte opvang; de uitkomst kan de besluitvorming vormen, maar of dat ook rust en begrip brengt is nog onduidelijk.