Meer dan honderd daklozen in 2025 naar rechter voor opvangplek

In dit artikel:

In 2025 hebben minimaal 122 daklozen in Nederland via sociaal advocaten juridische stappen gezet om een plek in de opvang af te dwingen, blijkt uit onderzoek van Investico in samenwerking met De Groene Amsterdammer en Trouw. Advocaten zeggen dat het opvangbeleid de afgelopen jaren is verstrakt terwijl het aantal opvangplaatsen niet groeit en de woningnood toeneemt; sommige sociaal advocaten procederen tot aan de hoogste rechter om een bed voor hun cliënt te krijgen. Zoals advocaat Else Weijsenfeld stelt: „Vroeger was de opvang relatief open. Tegenwoordig is er niet alleen bezuinigd, het is ook veel strenger geworden.”

Gemeenten wijzen mensen veelal af op basis van een ‘zelfredzaamheid’-criterium uit een wet van 2015. Loketmedewerkers moeten vaak binnen een halfuur oordelen, ondersteund door vragenlijsten en een ‘zelfredzaamheidsmatrix’. Advocaten leggen uit dat dat leidt tot twijfelachtige afwijzingen — bijvoorbeeld omdat iemand kon plannen met Google Maps of brieven meenam naar een hulpverlener en daardoor als te zelfredzaam werd gezien.

Analyse van 125 rechterlijke uitspraken toont dat ook grote steden als Amsterdam, Rotterdam en Den Haag kwetsbare mensen (met zware psychische problemen of ernstige ziekten) soms toegang tot opvang weigeren. In 41% van de geanalyseerde zaken oordeelde de rechter dat tijdelijke opvang moest worden geboden of dat aanvullend onderzoek nodig was, omdat screenings vaak tekortschoten. Dit leidt tot groeiende juridische conflicten en druk op zowel gemeenten als de rechtspraak.