Ruim 100 economen verzetten zich tegen miljardensubsidie voor Tata
In dit artikel:
In september tekenden de Nederlandse staat, provincie Noord-Holland en Tata Steel een intentieverklaring om de staalproductie in IJmuiden te verduurzamen, met een mogelijke rijksbijdrage tot twee miljard euro. Die toezegging is volgens ondernemingsraadvoorzitter Cinda Groos van Tata essentieel voor het voortbestaan van de vestiging; Tata benadrukt dat de overeenkomst nog niet definitief is. Toenmalig minister Sophie Hermans prees de afspraak als een belangrijke stap voor behoud van zware industrie en nationale weerbaarheid.
Een groep van 117 economen, waaronder ruim tachtig hoogleraren, reageert fundamenteel anders: zij stuurden een brief waarin ze de voorgestelde steun scherp bekritiseren. Centraal staan economische en maatschappelijke bezwaren. Het bedrag van twee miljard euro kan niet aan andere prioriteiten worden besteed en zou schaars beschikbare middelen wegnemen: technisch opgeleid personeel, netcapaciteit, duurzame energie, stikstofruimte en fysieke ruimte zijn volgens hen al krap in Nederland. Bovendien blijven ook ‘groene’ staalprocessen uitstoot en gezondheidsrisico’s veroorzaken, wat extra maatschappelijke kosten oplevert.
De economen erkennen dat strategische autonomie een argument kan zijn, maar vinden dat zo’n beleid EU-brede coördinatie vereist en niet één land onevenredig moet belasten. Ze pleiten er liever voor om Tata-medewerkers om te scholen voor de energietransitie — installatie van warmtepompen, bouw van windparken, netverzwaring — via een transitiefonds dat slechts een fractie van de voorgestelde Tata-subsidie zou kosten. Ook wijzen ze op structureel hogere prijzen voor wind- en zonne-elektriciteit in Nederland, waardoor lokaliseren van duurzame staalproductie economisch ongunstig is.
Verder merken de wetenschappers op dat Tata Steel Nederland financieel kwetsbaar is, dat het bedrijf geen duidelijke spil vormt in een innovatief ecosysteem zoals bijvoorbeeld ASML in Eindhoven, en dat staatssteun juridisch kwetsbaar kan zijn. De groep concludeert dat afzien van steun geen politieke voorkeur is maar een economische noodzaak, en hoopt invloed te hebben op de definitieve besluitvorming nu er nog niets definitief is toegezegd.