Meer bevoegdheden veiligheidsdiensten vanwege Rusland, China en Iran

In dit artikel:

Een wetsvoorstel van het kabinet geeft de AIVD en MIVD ruimere bevoegdheden om zogenoemde evidente tegenstanders, zoals Russische hackers, Chinese spionnen, Iraanse aanslagplegers en IS-terroristen, sneller op te sporen en aan te pakken. Burgers en organisaties kunnen via een internetconsultatie op de plannen reageren. Vooral de gevolgen voor de privacy zullen naar verwachting discussie opleveren.

De diensten hoeven straks niet meer vooraf toestemming te vragen om een individuele hacker digitaal te volgen. Wanneer een buitenlandse geheime dienst als tegenstander is aangewezen, mogen ze ook hackers aanpakken die vermoedelijk voor die dienst werken. De rechtmatigheid wordt achteraf gecontroleerd; de toezichthouder kan operaties bovendien stilleggen als die niet volgens de regels verlopen. Minister Yesilgöz benadrukt dat de privacy van Nederlandse burgers beschermd blijft.

De nieuwe wet moet daarnaast samenwerking mogelijk maken met onder meer banken, universiteiten en onlineplatforms. Veiligheidsdiensten kunnen organisaties waarschuwen voor risico’s en in sommige gevallen informatie vorderen. Ook worden informatie-uitwisseling binnen Defensie en samenwerking met onder meer de Dienst Justitiële Inrichtingen en de IND wettelijk geregeld. Gerichte samenwerking moet haalbaarder zijn dan een eerder plan om duizenden buitenlandse wetenschappers en studenten te screenen.

Het toezicht wordt geconcentreerd bij één College van toetsing en toezicht. Dat vervangt de huidige CTIVD en de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden. Beide instanties hadden eerder kritiek op het verzamelen van informatie over individuen en het langdurig bewaren van grote hoeveelheden persoonsgegevens.