Meedoen of wegblijven? Dit is hoe Trumps omstreden Vredesraad Europa verdeelt
In dit artikel:
Voormalig president Donald Trump heeft een nieuw internationaal initiatief opgezet — een zogenoemde Vredesraad — om onder meer de wederopbouw van Gaza te coördineren. De raad verzoekt deelnemers een startbijdrage van 1 miljard dollar; andere landen hebben samen al zeker 7 miljard toegezegd en ook Japan wil inzamelingen organiseren. Volgens Israëlisch premier Benjamin Netanyahu kan grootschalige wederopbouw echter pas beginnen nadat terreurgroep Hamas is ontwapend.
Militair en bestuurlijk engagement maakt deel uit van het plan: vijf landen (Indonesië, Marokko, Kazachstan, Kosovo en Albanië) hebben troepen toegezegd voor een toekomstige internationale veiligheidsmacht, terwijl Egypte, Jordanië en Italië aanbieden Palestijnse politie te trainen. Het voorstel voorziet in ongeveer 20.000 militairen die 12.000 Palestijnse agenten moeten opleiden.
De lancering vond plaats in Washington, in het hernoemde Donald J. Trump Institute of Peace. Enkele leiders waren aanwezig — onder wie de Armeense premier Nikol Pasjinjan, de Azerbeidzjaanse president Ilham Alijev en Hongarije’s Viktor Orbán — maar veel Europese hoofdsteden hielden afstand: Frankrijk en de paus weigerden deelname, en landen als Duitsland, Noorwegen, Zwitserland, Italië en het VK traden alleen als waarnemer op of bleven buiten de raad. Trump kondigde verder aan dat Noorwegen dit voorjaar een bijeenkomst over hulp aan Palestijnen zal organiseren; Oslo zegt echter dat dit geen Vredesraadconferentie is en dat het geen lid wil worden.
Europese kritiek concentreert zich op de institutionele gevolgen: regeringen en parlementaire fracties vrezen dat Trumps Vredesraad de rol van de Verenigde Naties, en dan met name de VN-Veiligheidsraad, zou ondermijnen. De VN gaf de nieuwe raad eerder een beperkt mandaat tot 2027 om tijdelijk te helpen met ontwapening en wederopbouw in Gaza, maar critici wijzen op onzekerheden: Trumps voorzitterschap kent volgens tegenstanders geen duidelijke termijn en biedt hem grote invloed op deelnemers, regels en geldbestemming. Dit roept vragen op over legitimiteit en concurrentie met bestaande internationale instellingen.
Toch stuurde de Europese Commissie een afgevaardigde (Eurocommissaris Dubravka Šuica) om mee te praten; Brussel zegt weliswaar geen fan te zijn van de Vredesraad, maar wil invloed houden op hoe de wederopbouw van Gaza wordt gefinancierd en uitgevoerd. Binnen de EU stuit die keuze op felle tegenstand van links, en landen als Frankrijk en België vinden dat de Commissie hiermee het institutionele evenwicht schaadt. De EU blijft overigens de grootste donor van de Palestijnse Autoriteit.