Medailles afschaffen? Sport leert je juist omgaan met verlies
In dit artikel:
De KNZB wijzigde dit jaar de regels voor jeugdzwemmen: kinderen onder de tien jaar krijgen geen medailles meer en sommige diskwalificatiecodes worden niet langer toegepast. NRC keek vorige week hoe die richtlijnen in de praktijk werken. Twee voormalig wedstrijdzwemmers (Isolde en Blanca) reageren vanuit ervaring en wijzen op twee belangrijke verliezen door het nieuwe beleid.
Ten eerste: leren verliezen. Isolde herinnert zich hoe ze in 2006 0,01 seconde tekortkwam voor brons; die teleurstelling vormde een belangrijke leerschool. Volgens de auteurs ontneemt het schrappen van medailles kinderen de kans om op een veilige manier met nederlagen om te gaan. Hoewel ervaring wijst op de schadelijke kanten van prestatiedruk, bestaat de maatschappij grotendeels uit situaties waarin prestaties wél meetellen. Kinderen die nooit geconfronteerd worden met verlies, lopen het risico onvoorbereid de “grote mensenwereld” in te gaan.
Ten tweede: regels en consequenties leren respecteren. Blanca beschrijft een DQ die haar bij een Nederlands kampioenschap de zilveren medaille kostte; die fout voorkwam ze daarna nooit meer. Door diskwalificaties voor jongere zwemmers te laten vervallen, missen kinderen de gelegenheid om fouten in een veilige omgeving te maken en daarvan te leren. Sport biedt volgens de auteurs een gecontroleerde context om te begrijpen dat overtredingen gevolgen hebben — een belangrijke les voor school, werk en maatschappij.
De KNZB lijkt volgens hen te reageren op twee maatschappelijke ontwikkelingen: overbezorgde ouders die teleurstelling willen vermijden en de tere kwestie van grensoverschrijdend gedrag in de sport. De bond probeert daarmee te voorkomen dat coaches of ouders negatief gedrag vertonen, maar de maatregel kantelt de balans: in plaats van kinderen beschermen kan het juist hun ontwikkeling ondermijnen. Bovendien vergeet het beleid dat sommige kinderen juist floreren in een omgeving waar prestaties erkend worden.
Als alternatief stellen de schrijvers maatregelen voor die zowel spelplezier als leerervaringen bewaren: introduceer méér soorten erkenning (bijvoorbeeld medailles voor grote persoonlijke verbeteringen of op verschillende prestatieniveaus), investeer in de opvoeding van coaches en ouders zodat zij constructieve feedback kunnen geven, verberg ranglijsten online en houd ouders op afstand wanneer zij onnodige druk zetten. Zo blijven fouten en regels onderdeel van sportieve ontwikkeling, maar wel pedagogisch verantwoord.