Maximumsnelheid op fietspad komt eraan: werkt 20 kilometer per uur echt?
In dit artikel:
De snelle opkomst van e-bikes, fatbikes, elektrische bakfietsen en steps heeft de verschillen in rijgedrag op Nederlandse fietspaden vergroot en levert vaker gevaarlijke situaties op, vooral in de spits. Nederland telt inmiddels bijna vijf miljoen e-bikes (ongeveer twee miljoen meer dan in 2020); tegelijk rijden honderdduizenden andere, zwaardere en snellere fietsen over vaak smalle paden. Dat vertaalt zich in meer letsel: volgens VeiligheidNL belandden bijna 81.000 mensen vorig jaar na een fietsongeval op de spoedeisende hulp, een stijging van 9 procent, en arts Marcel Ariës observeert dat e-bikers nu veel vaker ernstige verwondingen laten zien.
Om de drukte en snelheidsonderscheiding te verminderen stelt het ministerie in het Meerjarenplan Fietsveiligheid 2025–2029 een maximumsnelheid voor fietsers voor. Amsterdam en Houten gaan dit najaar experimenteren met een limiet van 20 km/uur; in Amsterdam moet de proef in september starten. Doel is kwetsbare groepen zoals ouderen en ouders met kinderen beter te beschermen en duidelijker gedrag af te dwingen op drukke routes. De Fietsersbond steunt het experiment en wijst erop dat fietsers die harder willen rijden vaak naar de rijbaan kunnen uitwijken, waar auto's doorgaans 30 km/uur mogen.
Kritische kanttekeningen richten zich vooral op handhaving: politiecapaciteit ontbreekt en snelheidscontroles met flitspalen zijn lastig omdat fietsen geen kenteken voeren — iets dat belangenorganisaties expliciet willen behouden om te voorkomen dat een limiet leidt tot registratieplicht. Experts benadrukken ook dat een limiet alleen niet afdoende is: er worden aanvullende maatregelen voorgesteld zoals verplicht helmgebruik en een minimumleeftijd voor e-bikes.
Onderzoeksinstituten volgen de proef nauwgezet. SWOV wijst op het belang van het verkleinen van snelheids- en massa-verschillen op paden, maar erkent dat er nog weinig empirisch bewijs is over hoe drukte en snelheidsverschillen precies samenhangen met ongevallen. Sommige verkeerspsychologen houden er rekening mee dat vrijwillige naleving via zichtbare snelheidsmeters op e-bikes mogelijk meer effect heeft dan gedacht, maar betreuren dat veel e-bikes niet vanaf het begin op lagere snelheden zijn begrensd.