Maurice de Hond: PVV zakt weg, FVD profiteert. Strijd op rechts barst los
In dit artikel:
Peilinganalist Maurice de Hond waarschuwt dat uitslagen voor 2026 niet betrouwbaar te voorspellen zijn door grote kiezerschommelingen. In plaats daarvan schetst hij het krachtenveld dat de politieke verhoudingen de komende jaren zal bepalen: een instabiel ogend maar mogelijk verrassend duurzaam politiek landschap rondom een minderheidskabinet in Den Haag onder leiding van Rob Jetten.
Dat kabinet zal afhankelijk zijn van wisselende meerderheden in de Tweede Kamer: wetsvoorstellen zullen per onderwerp door andere combinaties van partijen gesteund moeten worden, soms links, vaak rechts. Een val van het kabinet is theoretisch mogelijk via een Kamermeerderheid of door een regeringspartij die uitstapt. De Hond vindt een Kamerstreep minder waarschijnlijk omdat dan vrijwel alle oppositiefracties — waaronder sleutelpartij JA21 — zouden moeten meewerken. Daarom verwacht hij dat er vooraf afspraken met JA21 komen, mogelijk zelfs met ministerposten. De grootste intern-politieke valkuil ligt bij de VVD: die partij zou kunnen willen aftreden, maar alleen als haar electorale positie dermate verzwakt dat tussentijdse verkiezingen aantrekkelijk worden; de herinnering aan 2023 (toen de VVD de coalitie opzegd en vervolgens de PVV sterk groeide) maakt de partij voorzichtig.
De analyse benadrukt de grote bewegingen vooral rechts van het CDA: FVD piekte in 2019, BBB in 2023, PVV bereikte datzelfde jaar een recordaantal zetels, en nieuwkomer NSC schoot snel omhoog en weer omlaag. Samen vormden deze partijen recent ongeveer zeventig zetels — een fragment van het electoraat dat snel van voorkeur wisselt en daardoor politieke dynamiet vormt.
Recente peilingen tonen een terugval van de PVV richting ongeveer twintig zetels, wat ruimte schept voor rechts-randpartijen. JA21 zou kunnen profiteren van een onmisbare rol voor het minderheidskabinet; FVD lijkt dankzij nieuw leiderschap (Lidewij de Vos) aan aantrekkingskracht te winnen als alternatief voor ontevreden PVV-stemmers. BBB en Caroline van der Plas verliezen volgens De Hond invloed, terwijl figuren als Mona Keijzer en partijen als 50PLUS opportuniteiten kunnen krijgen bij veranderende thema’s zoals pensioenen.
De Hond sluit af met een opvallende conclusie: het minderheidskabinet kan stabieler blijken dan veel oudere coalities, juist omdat geen partij baat heeft bij snelle verkiezingen en iedereen electorale risico’s vreest. Een nieuwe lichting leiders rond de veertig zou bovendien de politieke cultuur kunnen veranderen — mits Den Haag ook aandacht heeft voor kiezers rechts van de VVD, anders nemen spanningen juist toe.