Mary Risseeuw: Gereformeerde kerken waren belangrijke plekken voor Nederlandse immigranten in Amerika

In dit artikel:

De onafhankelijke historica en genealoog Mary Risseeuw vertelde tijdens een lezing in het Erfgoedcentrum Abraham Kuyper in Maassluis over de ontwikkeling van de Nederlandse gereformeerde kerken in de Verenigde Staten. De eerste gemeente werd in 1628 door Nederlandse kolonisten gesticht. Nadat de Engelsen in 1664 Nieuw-Nederland overnamen, waren er ongeveer tien gemeenten. Lange tijd bleven de Nederlandse taal, de gereformeerde geloofsleer en de kerkelijke organisatie naar Nederlands model behouden. Pas na ongeveer een eeuw mocht een Engelstalige predikant voorgaan.

Na de Afscheiding van 1834 nam de migratie van Nederlandse gereformeerden sterk toe. In de jaren veertig en vijftig van de negentiende eeuw vestigden velen zich in het Amerikaanse Midden-Westen, onder meer in Pella (Iowa), Holland (Michigan) en Wisconsin. Predikanten als Albertus van Raalte en Hendrik Scholte leidden groepen migranten. Scholte raakte zijn gemeente echter kwijt doordat hij volgens Risseeuw te snel veramerikaniseerde en zich ook op politiek, zaken en vastgoed richtte.

Tussen oudere Nederlandse migranten en de afgescheidenen ontstonden bovendien kerkelijke conflicten. Zo wilden de afgescheidenen uitsluitend psalmen zingen en geen koor tijdens de eredienst, terwijl andere gemeenten daar minder bezwaar tegen hadden. Deze verschillen leidden in 1857 tot een scheuring tussen de Reformed Church in America (RCA) en de Christian Reformed Church (CRC). De CRC geldt tegenwoordig als de grootste gereformeerde kerk met een Nederlandse achtergrond en staat bekend als orthodoxer; de RCA werd sterker veramerikaniseerd. Daarnaast bestaan kleinere kerkverbanden, zoals de Netherlands Reformed Congregations en de Heritage Reformed Churches.

Tot ver in de twintigste eeuw werden in veel gemeenten zowel Nederlandse als Engelse diensten gehouden. De overstap naar het Engels verliep aan de Oostkust sneller dan in het Midden-Westen. Hoewel het kerkbezoek in de Verenigde Staten is afgenomen, herkennen oudere Amerikanen met Nederlandse wortels volgens Risseeuw nog steeds calvinistische waarden, zoals sterke religiositeit, zondagsheiliging, werkethiek en hechte familiewaarden.