Márton Kárpáti, oprichter van Telex: 'Sla alarm bij inmenging in je onafhankelijkheid'
In dit artikel:
Na zestien jaar beëindigt de val van Viktor Orbán een periode van strikte mediacontrole in Hongarije. Márton Kárpáti, medeoprichter van Telex — inmiddels de grootste onafhankelijke nieuwssite van het land — schetst hoe die transitie eruitziet en waarom zijn redactie optimistisch is maar waakzaam blijft.
Onder Orbán werden publieke omroepen gezuiverd, kritische journalisten weggezet en een parallel medialandschap opgebouwd: volgens Kárpáti waren meer dan vijfhonderd media aan de regering gekoppeld, niet als marktgedreven nieuwsorganisaties maar als gefinancierde propagandamachines. Onafhankelijke redacties leefden jarenlang onder constante dreiging; juridische en politieke macht van Fidesz maakte elke tegenstand riskant — “ze konden elke wet aannemen die ze wilden”, aldus Kárpáti, die het voorbeeld gebruikte dat de macht zelfs hypothetisch kon grijpen naar extreme middelen om tegenstanders te treffen.
Telex ontstond uit een massale ontslagactie van journalisten die niet wilden meewerken aan inmenging. De site draaide op crowdfunding, advertentie-inkomsten en internationale subsidies (ongeveer 8 procent) en houdt bewust een vrije toegang zonder betaalmuur. In oktober bestaat Telex zes jaar; het is uitgegroeid tot marktleider met ruim 800.000 lezers per dag en ongeveer 130 medewerkers.
De politieke ommekeer biedt ruimte: bij de eerste persconferentie van de nieuwe minister-president Magyar kregen onafhankelijke media vragen, iets dat eerder vrijwel nooit gebeurde. Dat zijn veelbelovende signalen, maar Kárpáti waarschuwt dat niet alle tekenen rooskleurig zijn — tijdens de campagne gaven bijvoorbeeld vaak alleen partijleiders officiële interviews. Voor Telex betekent de veranderde context dat de organisatie minder met overleven bezig hoeft te zijn en meer kan investeren in journalistiek, productontwikkeling en bedrijfsopbouw.
Kárpáti benadrukt de noodzaak van waakzaamheid en principiële onafhankelijkheid: journalisten moeten alarm slaan bij elke inmenging in hun integriteit en vertrouwen opbouwen met het publiek. Voor andere landen, zoals Nederland, is de les helder: diversifieer financiering, koester publiek draagvlak en wees alert op politieke invloed om onafhankelijke journalistiek te beschermen.