Martin Bosma begrijpt niets van vrijheid

In dit artikel:

Tien jaar geleden plaatste Martin Bosma op 4 mei, de dag van de Nationale Dodenherdenking, een polariserende uitspraak: "Vrijheid of islam," waarin hij vrijheid tegenover de islam stelde alsof het twee onverenigbare kampen zijn. Deze boodschap impliceert een keuze tussen zij of wij en sluit de mogelijkheid uit dat men vrij kan zijn én moslim tegelijk. Bosma's visie op vrijheid gaat volgens de kritiek uit van controle en het buitensluiten van het "vreemde" in plaats van het toelaten van verschil en dialoog.

Ware vrijheid, zo wordt betoogd, bestaat juist uit het durven voeren van gesprekken met anderen, het luisteren naar ongemakkelijke waarheden, en het accepteren van uiteenlopende keuzes zolang die de vrijheid van anderen niet beperken. Bosma daarentegen verlaagt vrijheid tot een kwestie van wie er wel of niet bij hoort, wat leidt tot uitsluiting en het bouwen van muren die uiteindelijk vrijheid beperken. Deze houding wordt gezien als ingegeven door angst voor het onbekende en verlies van controle.

De reflectie vindt plaats op een dag die juist herinnert aan de gevolgen van het ontzeggen van ruimte aan de ander en het reduceren van groepen tot vijanden. Bosma’s tweet wordt afgeschilderd als een terugval naar een vijanddenken waarin vrijheid niet gedeeld wordt maar wordt ingeperkt door uitsluiting. De oproep gaat uit naar een inclusief begrip van vrijheid waarin dialoog, erkenning en ruimdenkendheid centraal staan, en die vraagt om moed om verschillen te accepteren en eigen zekerheden ter discussie te stellen. Bosma kiest echter bewust voor een beperkte, exclusieve invulling van vrijheid, die haaks staat op deze waarden.