Marokko kiest voor Israël, ik vind daar wat van

In dit artikel:

De auteur uit scherpe kritiek op de verdere toenadering tussen Marokko en Israël. Volgens het artikel kwamen beide landen op 16 september 2026 in New York overeen hun diplomatieke betrekkingen te versterken. Dat zou onder meer gebeuren via het openen van ambassades, uitbreiding van directe vluchten en nauwere samenwerking op het gebied van handel, toerisme, technologie en defensie.

De koers staat volgens de auteur op gespannen voet met de historische steun van Marokko aan de Palestijnse zaak. Koning Mohammed VI is voorzitter van het Al-Quds Committee, dat zich bezighoudt met de islamitische belangen in Jeruzalem. De auteur vindt dat Marokko vanuit die rol afstand zou moeten houden van Israël, zeker vanwege de verslechterende positie van Palestijnen in Oost-Jeruzalem en de discussie over de status van de Al-Aqsa-moskee.

Marokko verzette zich in het verleden militair tegen Israël. Marokkaanse vrijwilligers vochten in 1948 mee aan Arabische zijde en het land stuurde ook troepen tijdens de oorlogen van 1967 en 1973. Tegelijkertijd bestaat er een eeuwenoude Joodse geschiedenis in Marokko. Sinds de verdrijving van Joden uit Spanje en Portugal aan het einde van de vijftiende eeuw vormden Joodse gemeenschappen er een belangrijk onderdeel van de samenleving. Tijdens de Tweede Wereldoorlog probeerde sultan Mohammed V de antisemitische maatregelen van het Vichyregime en deportaties van Joden zoveel mogelijk tegen te houden.

Na de onafhankelijkheid in 1956 woonden nog ruim 250.000 Joden in Marokko. Door politieke en economische onzekerheid, de aantrekkingskracht van Israël en de gevolgen van de oorlog van 1967 emigreerden de meesten. Rond 1971 waren er nog ongeveer 25.000, tegenwoordig naar schatting circa 2.000. Veel Marokkaanse Joden vestigden zich in Israël; ongeveer een tiende van de Israëlische Joodse bevolking heeft inmiddels Marokkaanse wortels. De historische band is ook zichtbaar in synagogen met Marokkaanse en Moorse architectonische elementen, zoals de Ades-synagoge in Jeruzalem en de synagoge van Groningen.

De auteur stelt dat de huidige samenwerking vooral door geopolitieke belangen wordt gedreven, niet door een fundamentele verandering in de Marokkaanse houding tegenover de Palestijnen. De belangrijkste factor is de Westelijke Sahara. Marokko controleert het grootste deel van dit gebied, maar het Polisario Front en Algerije betwisten die aanspraak. Israël erkende in juli 2023 de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara, een belangrijke diplomatieke steun voor Rabat.

In ruil daarvoor zijn de banden sinds de normalisering in 2020 sterk uitgebreid. Marokko koopt Israëlische militaire technologie, waaronder drones en het Barak MX-luchtverdedigingssysteem, en werkt met Israël samen op het gebied van defensie, inlichtingen en militaire productie. Die samenwerking past ook in de gespannen relatie tussen Marokko en Algerije. De auteur erkent de strategische belangen van Marokko, maar vindt dat het land daarvoor niet met Israël zou moeten samenwerken, gezien Israëls beleid tegenover de Palestijnen. Frankrijk en andere westerse of Arabische partners zouden volgens de auteur alternatieven kunnen bieden.

Verder bespreekt het artikel de invloed van André Azoulay, een Joodse adviseur die zowel koning Hassan II als Mohammed VI diende en betrokken was bij het Midden-Oosten-vredesproces. Volgens de auteur kiezen veel Marokkanen, zowel Arabieren als Berbers, de kant van de Palestijnen en verwerpen zij Israëls optreden in Gaza, de Israëlische controle over Oost-Jeruzalem en de situatie op de Westelijke Jordaanoever. De schrijver vreest dat de opening van een Israëlische ambassade in Rabat tot nieuwe spanningen en protesten kan leiden en roept de Marokkaanse koning op de samenwerking met Israël te heroverwegen.