'Marktfalen? Nee, overheidsfalen!' Beleggers woest: Eerst jaagt De Jonge ons weg, nu krijgen corporaties subsidie
In dit artikel:
De Europese Commissie heeft ingestemd met versoepeling van staatssteunregels, waardoor Nederlandse woningcorporaties vanaf 1 januari 2026 tegen gunstiger voorwaarden kunnen lenen om middenhuurwoningen te bouwen. De maatregel moet jaarlijks ongeveer 5.000 woningen in het middensegment opleveren, gefinancierd via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw en daarmee indirect door de staat gedekt. Demissionair minister Mona Keijzer (BBB) verwelkomt de ruimte voor overheden om corporaties of andere ontwikkelaars financieel te steunen.
De maatregel komt voort uit een politieke en marktdiscussie over wie het middensegment moet leveren. Critici — onder wie belangenbehartigers voor particuliere verhuurders zoals Vastgoed Belang — stellen dat de huidige situatie het gevolg is van verkeerd beleid van voorgaande kabinetten, met name de Wet Betaalbare Huur onder Hugo de Jonge. Die wet en andere fiscale en rentebeleidshandelingen maakten beleggen in huurwoningen minder aantrekkelijk, waardoor particuliere investeerders en pensioenfondsen uit de markt stapten. Volgens tegenstanders was er vóór de regulering geen marktfalen: de private sector voorzag zelf in middenhuur. Nu zou staatssteun een kunstmatige oplossing zijn voor een probleem dat is veroorzaakt door overregulering.
Woningcorporaties (verenigd in Aedes) reageren positief; zij krijgen een grotere rol in het middensegment. Tegenstanders waarschuwen echter dat corporaties daarmee in een markt terechtkomen waarvoor ze oorspronkelijk niet bedoeld zijn, en dat 5.000 woningen per jaar weinig voorstelt tegenover een tekort van naar schatting honderdduizenden woningen. Bovendien struggelen corporaties al met beloften voor sociale huur (bijvoorbeeld de uitvoering van plannen voor tienduizenden sociale woningen), wat de vraag oproept of zij deze extra taak wel aankunnen zonder dat het bestaande sociale woningaanbod daaronder lijdt.
Politieke en technische tegenwerpingen richten zich ook op de rol van Europese regelgeving. In het goedkeuringsrapport prijst de Commissie de Nederlandse Omgevingswet en de verkorte vergunningstermijn; critici noemen dat wereldvreemd, omdat in de praktijk Europese natuurbeschermingsregels (Natura 2000) bouwprojecten juist ernstig blokkeren. Europarlementariër Dirk Gotink wijst erop dat EU-milieuwetgeving vergunningprocedures kan vertragen, waardoor het effect van soepelere nationale regels beperkt blijft.
Als structurele oplossing pleiten tegenstanders van de staatssteun vooral voor het herstellen van investeringsprikkels in de private sector: hervorming van box 3 en het herstel van rendementsmogelijkheden voor woningbeleggers, zodat risico nemen weer loont en particuliere partijen weer bouwen. Voor hen is de Brusselse vrijstelling vooral symptoombestrijding: een staatsinjectie die het onderliggende probleem — volgens hen excessieve overheidsbemoeienis en fiscale druk op beleggingen — niet wegneemt.
De publicatie zelf bevat stevige retoriek en oproepen tot steun aan de eigen redactie; inhoudelijk legt de tekst vooral de nadruk op kritiek op staatssteun als averechts en op het herstel van particuliere investeringen als de werkelijke weg uit de woningcrisis.