Margot Frank was zoveel meer dan de 'zus van', zo bewijst nieuw boek van Janny van der Molen (57) uit De Knipe

In dit artikel:

Janny van der Molen uit De Knipe publiceert een biografie over Margot Frank om de jongere zus van Anne uit de schaduw te halen. Het boek Margot Frank. Uit de schaduw van Anne verschijnt en wordt op maandag 16 februari — Margots 100ste geboortedag — gepresenteerd in Amsterdam. Van der Molen, die eerder voor de Anne Frank Stichting schreef, richt zich met dit werk bewust op een jong publiek, omdat bezoekers van het Achterhuis tegenwoordig steeds jonger zijn.

Voor ruim 95 procent baseert de auteur zich op historische bronnen: archieven, ooggetuigenissen en ook minder bekende verwijzingen in dagboeken van klasgenoten. Omdat Margots eigen dagboek nooit is teruggevonden, vulde Van der Molen het resterende deel voorzichtig in door zich te verplaatsen in hoe Margots innerlijke stem mogelijk geklonken zou hebben. Ze deed dat vanuit gedegen brononderzoek en met het streven om de jongste dochter van Otto en Edith Frank recht te doen, niet te romantiseren.

Het beeld van Margot dat in het boek naar voren komt, wijkt af van het stereotype van ‘de zus van’. Ze wordt neergezet als intelligent, evenwichtig en ambitieus: een meisje dat graag leerde, sportte (roeien, tennis, schaatsen) en zelfs toneel speelde. Margot bracht rust in het gezin en hield vaak het gezin bijeen, ook tijdens de onderduik en de deportaties. Van der Molen laat zien dat Margot zowel behoedzaam als dapper was; ze bleef dicht bij Anne tot de laatste transporten en stierf samen met haar in Bergen-Belsen, al is de precieze sterfdatum onbekend.

Een belangrijk motief voor het boek is de langdurige collectieve blindheid voor Margot: Anne kreeg de internationale aandacht door haar dagboek, terwijl Margot door gebrek aan bronnen en een ingetogen persoonlijkheid buiten het historische licht bleef. Van der Molen veranderde zelfs een vroegere werktitel van het boek — die nog “in de schaduw van Anne” suggereerde — om expliciet te benadrukken dat Margot nu in de spotlights hoort te staan.

Kleine vondsten uit bronnen speelden een rol in het project: Van der Molen kreeg inzage in het dagboek van Wanda Verduin, een oud-klasgenoot van Margot, waarin Margot (als ‘Margo’) twee keer genoemd wordt; dat eerste exemplaar wordt overhandigd aan Wanda’s nichtje Yoka Verduin tijdens de presentatie. Het boek poogt zo niet alleen feitelijke gaten te dichten, maar ook empathisch de stem van een meisje terug te geven dat lange tijd naamloos was gebleven onder de miljoenen slachtoffers van de Holocaust.