Marathonlopers bezwijken door 'hitte': gevolg van coronaprik?
In dit artikel:
Zondag werden bij hardloopevenementen in Utrecht, Amersfoort en Groningen meerdere deelnemers onwel; Nieuwsuur meldde dat minstens tien mensen klachten kregen en twee lopers gereanimeerd moesten worden. De buitentemperatuur lag rond de 24 graden, maar de tv-reportage legde sterk de nadruk op hitteberoerte als belangrijkste verklaring voor de incidenten. Dat riep meteen vragen op omdat het relatief milde weer alleen niet alles verklaart en omdat er sinds de coronajaren ook aandacht is voor zeldzame hartproblemen na infectie of vaccinatie.
Thermofysioloog Coen Bongers (Radboudumc) lichtte in de uitzending toe dat een hitteberoerte medisch gezien wordt vastgesteld bij een kerntemperatuur boven circa 40 °C gecombineerd met neurologische verschijnselen (zoals verwardheid, coördinatieverlies en misselijkheid). Hij benadrukte dat de buitentemperatuur niet doorslaggevend hoeft te zijn: zware inspanning kan de lichaamstemperatuur zodanig doen stijgen dat een hitteberoerte ook bij lagere omgevingstemperaturen kan optreden. Snel koelen — binnen een half uur onder de 40 °C — is volgens hem cruciaal; daartoe worden koudwaterbaden (4–6 °C) of vaak ververste koude, natte doeken aanbevolen, en koeling staat inmiddels in richtlijnen voor duursportzorg.
Een ooggetuige-loper, Daan Josefus Jitta, liep de halve marathon in Utrecht met zijn zoon en droeg een sensor om zijn kerntemperatuur te meten. Hij zag onderweg meerdere mensen in de problemen komen en beschreef verschijnselen die hij als ernstiger dan gewone kramp inschatte. Jitta vertelde dat zijn eigen ervaringen hem bewust maken van de sluipende aard van een hitteberoerte en dat hij zijn gedrag op basis van de gemeten kerntemperatuur aanpast.
Organisator Golazzo, verantwoordelijk voor de evenementen in Groningen en Utrecht, gaf aan dat de voorbereiding maanden vergt en dat er op de wedstrijddag met factoren als luchtvochtigheid, hittekracht en temperatuur rekening wordt gehouden. Er waren volgens betrokken partijen maatregelen getroffen: extra waterpunten, sproeipunten, EHBO-capaciteit en ijsbaden. De Atletiekunie zei dat die voorzieningen toereikend waren, maar alle betrokkenen erkenden dat een restrisico blijft bestaan bij grootschalige evenementen — Golazzo wees er op dat bij circa 40.000 deelnemers verspreid over drie evenementen altijd wel iemand iets kan overkomen.
Critici vinden dat Nieuwsuur te eenzijdig concludeerde. Sommigen, onder wie moleculair bioloog Rogier Louwen en huisarts Frank Peeters, wezen erop dat bij circa 24 °C een hitteberoerte minder voor de hand ligt en stelden vragen over andere mogelijke oorzaken, waaronder hartproblemen. Sinds de coronapandemie is er meer aandacht voor myocarditis, pericarditis en hartritmestoornissen als zeldzame gevolgen van zowel infectie als mRNA-vaccinatie — vooral bij jonge mannen. Dat betekent niet dat de recente voorvallen daarmee te maken hebben, maar het onderstreept volgens critici dat hartafwijkingen, inspanningsniveau, vochtbalans en medische voorgeschiedenis niet zomaar buiten beschouwing mogen blijven.
Omdat er geen patiëntgegevens bekend zijn, is uit de publieke berichtgeving niet vast te stellen wat precies heeft geleid tot de onwelwordingen. De uitzending zette vooral het hitteframe centraal, terwijl experts en betrokkenen pleiten voor een bredere onderzoeksbenadering die zowel thermische belasting als mogelijke cardiale oorzaken onderzoekt. Tegelijk past het plaatsen van incidenten in het bredere kader van klimaat- en gezondheidseffecten: beleidsmakers hebben recent vaker gewezen op de gezondheidsgevolgen van hitte en klimaatverandering, maar die verklaring is niet per se toereikend voor elk voorval tijdens sportevenementen.