Manosphere en kwetsbare jongens: forensische zorg slaat alarm
In dit artikel:
Forensische instellingen in Nederland signaleren een groeiend probleem: steeds meer jongens en jongvolwassenen komen met grensoverschrijdend gedrag in aanraking met de manosphere, een online subcultuur die antifeministische en vrouwonvriendelijke ideeën verspreidt. Bij De Waag — de grootste ambulante forensische ggz‑instelling van het land — heeft driekwart van de circa 800 jaarlijks behandelde jongens contact met deze online beweging gehad. Volgens Larissa Hoogsteder geldt voor ongeveer 40 procent van hen dat die beïnvloeding als risicofactor kan worden aangemerkt: mede daardoor vertonen ze grensoverschrijdend gedrag of is het risico daarop groot.
De manosphere omvat websites, blogs en kanalen op platforms als Telegram, Reddit, YouTube en TikTok, met bekende figuren zoals Andrew Tate. Naast het normaliseren van machogedrag en antifeminisme zien behandelaars een sterke toename van vormen van seksuele afpersing (sextortion), maar ook van gewelds- en vermogensdelicten. De mate van beïnvloeding loopt uiteen: sommige jongeren zoeken er houvast in thema’s als geld verdienen, anderen raken radicaler in hun opvattingen over vrouwen.
Behandelaars onderscheiden twee kwetsbare groepen: jongens met meerdere bestaande risicofactoren (emotieregulatieproblemen, ontwikkelingsstoornissen, trauma) en een kleinere, groeiende groep sociaal geïsoleerde jongens — vaak met autismekenmerken — waarvoor het moeilijker is om online denkbeelden te doorbreken. Klinisch psycholoog Minerva Ishak waarschuwt dat dit nog maar "het topje van de ijsberg" is.
Instellingen passen hun aanpak aan: behandelaars volgen influencers om beter inzicht te krijgen, er komen screeningslijsten om radicale denkbeelden op te sporen en men onderzoekt preventie buiten de kliniek, bijvoorbeeld op scholen. Een complicerende factor blijft wantrouwen tegenover vrouwelijke hulpverleners, maar zodra een vertrouwensband bestaat zijn jongeren vaak bereid over hun online ervaringen te praten.